Yazar Kasa POS (ÖKC) Zorunluluğu: Kimler Muaf, Kimler Kullanmak Zorunda?

Perakende mal satıyor veya doğrudan tüketiciye hizmet veriyorsanız tahsilatlarınızı yeni nesil yazar kasa POS (ÖKC) ile yapmanız gerekir.

3100 sayılı Kanun'a göre perakende ticaret yapan birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ÖKC kullanmak zorunda. Toptan satış yapanlar bu kapsama girmez. Serbest meslek sahipleri ve Hazine ve Maliye Bakanlığının tebliğlerle belirlediği meslek kolları da bu kurala tabi tutulmaz.

557 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ile eski nesil cihazların kullanımı tamamen sona erdi. Yeni nesil cihazlarda (YN ÖKC) artık en az bir bankanın kartla ödeme uygulamasının bulunması şart.

Kimler Yazar Kasa POS Kullanmak Zorunda?

Doğrudan tüketiciye satış yapan ve her işlemde fatura kesme zorunluluğu olmayan birinci ve ikinci sınıf tüccarlar yazar kasa POS kullanır. Bakkal, kasap, kafe, kuaför veya kuru temizlemeci gibi doğrudan vatandaşa satış yapan işletmeler bu kapsama girer.

Müşteri fatura sınırının altında harcama yaptığında doğrudan ÖKC fişi kesilir; alıcı fatura isterse veya tutar yasal fatura sınırını aşarsa e-Arşiv ya da matbu fatura kesilir. İnternetten satış yapıp teslimatı mağazadan veren işletmeler de kasada nakit veya kartla ödeme alıyorsa yazar kasa POS kullanmak zorunda.

Yazar Kasa POS Zorunluluğundan Kimler Muaf?

Mevzuat, kazanç türüne ve yapılan işin niteliğine göre bazı mükellefleri ÖKC kullanımının dışında tutar. Kanuna göre dört grup ÖKC kullanmaz:

• Kazancı basit usulde tespit edilen küçük esnaf,
• Serbest meslek kazanç defteri tutan ve gelirlerini serbest meslek makbuzuyla belgeleyen doktor, avukat, mali müşavir, mimar ve mühendisler,
• Yalnızca vergi mükellefi olan kurumlara toptan mal satan birinci ve ikinci sınıf tüccarlar,
• Zirai kazanç elde eden çiftçiler ve gayrimenkul sermaye iradı sahipleri.

Tebliğlerle kapsam dışı bırakılan başlıca sektörler:

Bazı iş kolları muaf tutulur. Bakanlık tebliğleriyle kapsam dışı bırakılan diğer sektörleri Gelir İdaresi Başkanlığı muafiyet tablosu üzerinden teyit edebilirsiniz.

• Gayrimenkul alım satım ve kiralamasına aracılık eden emlak komisyoncuları ile nakliye ve oto komisyoncuları,
• Yalnızca aracılık hizmeti veren sigorta şirketleri, acenteler ve 1618 sayılı Kanuna tabi seyahat acenteleri,
• Yetkili döviz müesseseleri (döviz büroları) ve kıymetli maden aracıları,
• Şehirler arası veya şehir içi yolcu taşımacılığı yapan kara, hava, deniz ve demiryolu işletmeleri,
• Girişi biletle sağlanan sinema, tiyatro, konser, müze ve ören yeri işletmecileri,
• Sanat galerileri ile resmî ilan yayımlayan gazete ve matbaalar,
• Adisyon tipi perakende satış fişi düzenleyen kahvehaneler ile satışlarını dip koçanlı fiş veya fatura ile belgelendiren çay ocakları.

483 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin 6. maddesi kapsamında kurumsal muafiyet de uygulanır. 50 adetten fazla YN ÖKC cihazı bulunan, belirlenen hasılat ve bilanço büyüklüklerini karşılayan ve perakende dahil tüm satışlarında e-Fatura ya da e-Arşiv faturası düzenleyip saklayan şirketler, vergi dairesinden onay alarak cihaz kullanma zorunluluğundan çıkabilir.

Muafiyeti Bozan Kural: Münhasıran Şartı

Tebliğlerde sayılan mesleklerin ÖKC zorunluluğundan muaf kalabilmesi "münhasıran" şartına bağlıdır. Bu şart, işletmenin yalnızca muafiyet tanınan faaliyeti yürütmesi ve yanına hiçbir perakende mal satışı eklememesi anlamına gelir. Hizmetin yanına perakende ürün satışı girdiği gün muafiyet biter.

Diyelim ki bir oto tamir atölyesi işletiyorsunuz. Atölyede motor tamiri, kaporta veya boya işçiliği yapıp bedelini fatura veya perakende satış fişiyle belgelendirdiğiniz sürece cihaz alma zorunluluğunuz olmasa da servisin girişine raf koyup motor yağı, antifriz, silecek veya oto kokusu satmaya başladığınız an muafiyet kalkar. Muafiyet kalktıktan sonra 30 gün içinde yeni nesil yazar kasa alıp kullanmaya başlamanız gerekir.

Bu kural diğer tamirat ve üretim işleri için de geçerli. Yalnızca dikim yapan bir terzi muafiyet kapsamında kalırken, dükkânda hazır giyim ürünü veya kumaş satmaya başladığında yazar kasa POS almak zorundadır. Yalnızca montaj ve onarım yapan elektrik veya tesisat ustası tesisat malzemesi perakende satışı yaptığında muafiyetini kaybeder.

Yeni Nesil Yazar Kasa POS Türleri ve Kart Kabul Zorunluluğu

Piyasada iki tür yeni nesil cihaz bulunur:

1. EFT-POS özellikli seyyar cihazlar, POS cihazı mekanizmasıyla yazar kasayı aynı gövdede birleştirir. Restoranlar masada hesap alırken, kuryeler kapıda ödemede veya tezgâh üstünde bu modelleri tercih eder.
2. Basit veya bilgisayar bağlantılı kasalar ise harici bir POS terminaline veya masaüstü bilgisayara kabloyla bağlanır. Çok sayıda kasası bulunan süpermarketler ve yapı marketler bu modelleri tercih eder.

Cihazı alan işletme, kartla ödeme alabilmek için en az bir banka veya ödeme kuruluşuyla üye iş yeri sözleşmesi yapmak zorundadır. "Cihaz arızalı" veya "yalnızca nakit alıyoruz" gerekçesiyle kart kabul etmemek mevzuata aykırıdır; denetimde tespit edilirse usulsüzlük cezası kesilir.

Fatura ile ÖKC Fişi Arasındaki Bağlantı

Perakende noktalarında kartla yapılan her tahsilat yeni nesil cihazda mali fişe dönüşür. Müşteri firma adına alışveriş yaptığında ya da tutar fatura sınırını aştığında faturanın yanında mükerrer gelir kaydını önlemek için YN ÖKC üzerinden faturaya mahsuben "bilgi fişi" üretilir.

Günlük Z raporları sisteme aktarılır. İşletmenizde kolay ön muhasebe programı kullandığınızda, YN ÖKC cihazlarından geçen kartlı tahsilat toplamları muhasebeye işlenirken KolayBi'de Gelir ve Gider menüsü altından kasa hareketlerini banka ekstreleriyle eşleştirebilir, perakende fişler ile fatura kesme programı kayıtlarını tek ekrandan denetleyebilirsiniz.

Cihaz Almayan veya Kart Kabul Etmeyenleri Bekleyen Cezalar

Eski cihazı hurdaya ayırmayan veya süresinde yeni cihaz almayan birinci sınıf tüccarlar için 213 sayılı VUK mükerrer 355 kapsamında özel usulsüzlük cezası kesilir. Banka POS entegrasyonunu yapmayan ya da kartla ödeme almayan işletmelere her denetimde VUK mükerrer 355 uyarınca ayrı bir özel usulsüzlük cezası yazılır.

Fiş kesmeden satış yapanlar, VUK 353/1 uyarınca belge başına kesilmeyen tutarın yüzde 10'u kadar özel usulsüzlük ve vergi ziyaı cezası öder. Vergi dairesi kayıtlarında perakende faaliyet kodu bulunmasına rağmen kural dışı seyyar harici POS kullanan firmaların POS cihazları bankalarca geri çağrılır.