e-SMM’nizi kesin, stopaj ve KDV’yi KolayBi hesaplasın

e-SMM, serbest meslek erbabının mesleki faaliyetlerinden elde ettiği tahsilatlar için düzenlediği serbest meslek makbuzunun elektronik halidir. Kâğıt serbest meslek makbuzuyla aynı hukuki niteliğe sahiptir; elektronik ortamda oluşturulur, müşteriye iletilir, saklanır ve Gelir İdaresi Başkanlığına elektronik olarak raporlanır. Avukat, mali müşavir, mimar, mühendis, doktor ve benzeri serbest meslek faaliyeti yürüten kişiler, mesleki tahsilatlarını e-Serbest Meslek Makbuzu ile belgelendirebilir.

e-SMM oluşturmak için müşteri bilgileri, verilen hizmetin açıklaması ve tahsilat tutarı programa girilir. Uygulanacak KDV, gelir vergisi stopajı ve varsa KDV tevkifatı bilgileri seçildikten sonra makbuz elektronik ortamda oluşturulur. Oluşturulan e-Serbest Meslek Makbuzu müşteriye elektronik ortamda gönderilebilir veya müşterinin talebine göre kâğıt çıktısı teslim edilebilir. Böylece serbest meslek makbuzu düzenleme ve gönderme işlemleri tek ekran üzerinden yönetilebilir.

e-SMM, serbest meslek faaliyetini kendi adına ve hesabına yürüten serbest meslek erbabı tarafından düzenlenir. Avukatlar, mali müşavirler, mimarlar, mühendisler, danışmanlar, hekimler ve benzeri mesleki bilgi veya uzmanlığa dayalı faaliyet gösteren kişiler bu kapsama girebilir. Serbest meslek erbabı, mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için serbest meslek makbuzu düzenlemekle yükümlüdür.

Vergiden muaf olmayan serbest meslek erbabının e-SMM uygulamasına geçmesi zorunludur. 1 Şubat 2020 itibarıyla faaliyette bulunan serbest meslek erbabı için geçiş süresi 1 Haziran 2020’de tamamlanmıştır.

Bu tarihten sonra faaliyete başlayan serbest meslek erbabının ise işe başladığı ayı izleyen üçüncü ayın sonuna kadar e-SMM uygulamasına dahil olması gerekir. Mevzuatta belirtilen istisnai durumlar dışında mesleki tahsilatların e-Serbest Meslek Makbuzu ile belgelenmesi zorunludur.

Program üzerinden oluşturulan e-SMM’ler elektronik ortamda görüntülenebilir ve geçmiş makbuzlara ihtiyaç duyulduğunda tekrar erişilebilir. Müşteri, tarih, belge numarası veya tutar gibi bilgiler üzerinden e-SMM kayıtları takip edilebilir.

e-SMM düzenleyen mükelleflerin elektronik belgelerini elektronik ortamda muhafaza ve gerektiğinde ibraz etmesi gerekir. Bu nedenle elektronik arşivleme, serbest meslek makbuzu sorgulama ve geçmiş belgelere erişim süreçlerini de kolaylaştırır.

Serbest meslek makbuzunda faturalardaki gibi genel bir “7 gün içinde düzenleme” kuralı bulunmaz. Serbest meslek kazancında tahsil esası geçerlidir ve e-SMM, mesleki hizmete ilişkin bedelin tahsil edildiği anda düzenlenmelidir.

Ödemenin tamamı yerine bir kısmı tahsil edilmişse makbuz da tahsil edilen tutar kadar düzenlenir. Dolayısıyla serbest meslek makbuzunun düzenlenme zamanı hizmetin tamamlandığı tarihten çok, tahsilatın gerçekleştiği tarihe bağlıdır.

Yanlış düzenlenen bir e-SMM için elektronik ortamda iptal talebi oluşturulabilir. GİB’in e-Belge iptal sisteminde e-SMM için iptal süresi, belgenin alıcıya iletildiği tarihten itibaren başlar ve iptal işleminin 8 gün içerisinde gerçekleştirilmesi gerekir.

İptal talebi alıcı veya belgeyi düzenleyen tarafça başlatılabilir ve karşı tarafın onay veya ret işlemiyle süreç tamamlanabilir. Gerektiğinde noter, taahhütlü mektup veya KEP gibi mevzuatta kabul edilen itiraz yolları da kullanılabilir.

Serbest meslek erbabı, mesleki faaliyetinden elde ettiği tahsilatlar için fatura yerine serbest meslek makbuzu düzenler. Bu nedenle bir avukat, danışman veya mali müşavir gibi serbest meslek erbabının mesleki hizmet bedelini belgelendirmesi için ayrıca fatura düzenlemesi gerekmez; ilgili belge e-SMM’dir.

Ancak e-SMM, e-Arşiv Fatura veya e-Fatura değildir. Ticari mal satışı veya serbest meslek faaliyetinin dışında kalan ticari işlemler söz konusu olduğunda işlemin niteliğine göre fatura düzenlenmesi gerekebilir.

e-SMM üzerinde yer alan müşteri, hizmet bedeli, brüt ve net tutar, KDV ve stopaj bilgileri gelir ve muhasebe kayıtlarının oluşturulmasında kullanılabilir. Böylece düzenlenen serbest meslek makbuzlarının tahsilat ve gelir kayıtlarıyla birlikte takip edilmesi kolaylaşır.

Proje veya iş bazlı takip kullanılan sistemlerde ilgili e-SMM’nin müşteri, hizmet veya proje kaydıyla ilişkilendirilmesi sayesinde hangi işten ne kadar gelir elde edildiği ve ilgili vergi kesintileri daha düzenli takip edilebilir.