Muhasebe Hesap Kodları ve Anlamları

Muhasebe hesap kodları nedir ve nasıl çalışır? Tekdüzen hesap planı sınıfları ile 320, 760 ve 770 hesaplarının doğru anlamlarını örneklerle öğrenin.

Ömer Yılmaz
Ömer YılmazMali Müşavir
Güncellendi: 4 dk okuma
Muhasebe Hesap Kodları ve Anlamları

Muhasebe Hesap Kodları

Muhasebe hesap kodları, işletmenizin kasasına giren paradan tedarikçiye olan borcunuza kadar her mali işlemi belirli bir sistemle etiketleyen rakamlardır. Gelen faturanın ya da banka çıkışının hangi kaleme ait olduğunu bu kodlar ayırır; ay sonunda kârda mı zararda mı olduğunuz doğrudan ortaya çıkar.

Türkiye'deki tüm bilanço usulüne tabi işletmeler, 1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ile yürürlüğe giren Tekdüzen Hesap Planı'na göre bu kodları kullanır. Sistemin mantığını kavradığınızda, üç haneli bir koda bakarak işlemin varlık mı, borç mu yoksa gider mi olduğunu bir bakışta anlarsınız.

Muhasebe Kodlarının Mantığı ve Basamakları

Tekdüzen sistemde ana hesap kodları 3 basamaktan oluşur. Rakamlar genelden özele doğru daralan bir sırayla dizilir:

  1. İlk basamak hesap sınıfını belirler. Örneğin kod 1 ile başlıyorsa dönen varlıktır; paranın ya da malın bilançodaki yerini doğrudan gösterir.
  2. İlk iki basamak hesap grubunu gösterir (10 Hazır Değerler). Üçüncü basamak eklendiğinde işlem ana hesaba bağlanır (100 Kasa).
  3. Üç basamak (Büyük Defter Hesabı): İşlemin doğrudan kaydedildiği ana hesabı gösterir (Örneğin 100 Kasa).

İşletmeler kendi operasyonları için bu üç haneli kodların altına nokta koyarak alt hesaplar (muavin hesaplar) açar. Örneğin şirketin merkez ofisindeki Türk lirası kasası için `100.01.001` gibi bir alt kod tanımlayabilirsiniz.

Tekdüzen Hesap Planındaki Hesap Sınıfları

Hesap planı 1'den 9'a kadar numaralandırılmış ana sınıflara ayrılır:

Hesap Sınıfı Kodu

Sınıf Adı

Neyi Gösterir?

1

Dönen Varlıklar

Bir yıl içinde nakde dönüşebilecek para, banka, alacak ve stoklar

2

Duran Varlıklar

Bir yıldan uzun süre işletmede kalacak bina, taşıt ve demirbaşlar

3

Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Bir yıl içinde ödenmesi gereken ticari ve mali borçlar

4

Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar

Vadesi bir yılı aşan banka kredileri ve borçlar

5

Özkaynaklar

Şirket ortaklarının koyduğu sermaye, yedekler ve geçmiş yıl kârları

6

Gelir Tablosu Hesapları

Dönem içindeki satış gelirleri, maliyetler ve giderler

7

Maliyet Hesapları

Üretim, hizmet, yönetim ve satış faaliyetlerinin giderleri

9

Nazım Hesaplar

Bilanço büyüklüğünü doğrudan etkilemeyen teminat ve kefalet takipleri

8 numaralı sınıf ise mevzuatta boş bırakılmıştır; işletmeler bu kodu kullanmaz.

Tedarikçi Borçları İçin 320 Satıcılar Hesabı

320 Satıcılar hesabında, mal ya da hizmet aldığınız tedarikçilere olan senetsiz ticari borçlarınızı takip edersiniz.

Bir toptancıdan veresiye kumaş aldığınızda, borcunuz 320 hesabının alacağına yazılır. Faturayı bankadan ödediğiniz gün hesaba borç yazıp bakiyeyi kapatırsınız. Borcunuz arttıkça bu hesabın alacak tarafı büyür.

İşletmeler her tedarikçi için 320 altında ayrı bir cari alt hesap açar. Tedarikçi borçlarınızı cari hesap programı üzerinden takip ettiğinizde, sistem arka planda bu 320 muavin kayıtlarını tutar. Hangi toptancıya ne borcunuz olduğunu görmek için klasörlerde fatura aramak zorunda kalmazsınız.

Reklam ve Nakliye Giderleri İçin 760 Hesabı

Ürünü müşteriye teslim edene kadarki nakliye, reklam ve fuar harcamalarının tamamı 760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri hesabına işlenir.

Buraya gelir girilmez. Müşteriye giden kargo bedeli, pazarlama ekibinin maaşı, fuar ve reklam masrafları bu koda borç yazılır. Dönem sonunda bu tutar 761 yansıtma hesabı üzerinden gelir tablosuna (631) aktarılır ve kârdan düşülür.

Ofis ve Yönetim Masrafları İçin 770 Hesabı

Doğrudan üretimle veya satışla ilgisi olmayan, şirketin merkez ofisini ayakta tutan masraflar 770 Genel Yönetim Giderleri hesabına yazılır.

Kira, kırtasiye, temizlik ve müşavir ödemeleri ile merkez personelinin maaşlarını 770 hesabına kaydedersiniz. Yıl sonunda mali müşaviriniz 771 yansıtma hesabını kullanarak bu tutarı 632 hesabına devreder.

Fatura ve Masraf Kaydı Örneği

Diyelim ki bir toptancıdan KDV hariç 10.000 TL tutarında ticari mal aldınız ve ödemeyi 30 gün sonra yapacaksınız. Aynı gün ofis için 1.000 TL + KDV kırtasiye harcaması yaptınız ve bedelini şirket banka hesabından ödediniz.

Bu iki işlem deftere şu kodlarla işlenir:

  1. Mal Alımı Kaydı:
  2. 153 Ticari Mallar Hesabı: 10.000 TL (Borç)
  3. 191 İndirilecek KDV Hesabı: 2.000 TL (Borç)
  4. 320 Satıcılar Hesabı: 12.000 TL (Alacak)
  5. Kırtasiye Harcaması Kaydı:
  6. 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı: 1.000 TL (Borç)
  7. 191 İndirilecek KDV Hesabı: 200 TL (Borç)
  8. 102 Bankalar Hesabı: 1.200 TL (Alacak)

Bir ön muhasebe programı kullanıyorsanız bu kodları ezberlemenize gerek yok; satış faturası kestiğinizde yazılım arka planda 600'e, gelen faturayı girdiğinizde ise 320'ye kaydı kendisi atar.

Dönem sonunda mali müşaviriniz yevmiye fişlerini doğrudan çeker; siz de hangi firmaya ne borcunuz kaldığını liste olarak takip edersiniz.

Sıkça sorulan sorular

01Muhasebe hesap kodunda ilk rakam neyi ifade eder?
İlk rakam hesap sınıfını gösterir; 1 dönen varlıkları, 2 duran varlıkları, 3 kısa vadeli yabancı kaynakları, 4 uzun vadeli yabancı kaynakları, 5 özkaynakları, 6 gelir tablosunu, 7 maliyet hesaplarını, 9 ise nazım hesapları temsil eder.
02120 ve 320 hesap kodları arasındaki fark nedir?
120 Alıcılar hesabı müşterilerden olan senetsiz ticari alacakları takip ederken, 320 Satıcılar hesabı mal veya hizmet satın alınan tedarikçilere olan senetsiz ticari borçları gösterir.
03Şirketler hesap planına istedikleri gibi yeni hesap kodu ekleyebilir mi?
Ana hesaplar olan 3 haneli defteri kebir kodları (örneğin 100, 320, 770) Tekdüzen Hesap Planı'nda belirlenmiştir ve değiştirilemez; ancak şirketler bu kodların altına nokta koyarak diledikleri kadar alt hesap (muavin hesap) açabilir.

Yanıt almak istediğiniz diğer sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Ömer Yılmaz
YazarÖmer Yılmaz

Ömer Yılmaz, KolayBi Blog için mali müşavir olarak işletmelere yönelik rehberler yazıyor.

İlgili yazılar

Muhasebe kategorisinden diğer rehberler.

Tüm Yazılar

İşinizi KolayBi’yle kolaylaştırın

40.000'den fazla KOBİ'nin yaptığı gibi ön muhasebenizi ve e-Faturanızı tek ekrandan yönetin. 14 gün boyunca tüm özellikleri ücretsiz deneyin.

14 Gün Ücretsiz Deneyin
Kredi kartı istenmez, deneme sonunda otomatik ödeme alınmaz.