Açık Fatura ve Kapalı Fatura Nedir? Nasıl Kesilir?

Açık fatura ve kapalı fatura nedir? Kaşe ve imza yeri ne anlama gelir? Vadeli ve peşin satışta fatura kesme kurallarını ve Yargıtay uygulamasını inceleyin.

Ertuğrul Karakaş
Ertuğrul Karakaşİçerik Yazarı
Güncellendi: 3 dk okuma
Açık Fatura ve Kapalı Fatura Nedir? Nasıl Kesilir?

Açık fatura bedeli henüz tahsil edilmemiş vadeli satışlarda, kapalı fatura ise bedeli satış anında peşin tahsil edilen işlemlerde düzenlenir.

Bütün ayrım, paranın fatura kesilirken kasaya girip girmediğinde düğümlenir. Kağıt fatura döneminde yerleşen bu uygulama, kaşe ve imzanın faturanın neresine basıldığına göre şekillenir. Günlük ticarette yaygın kullanılsa da iki kavramın hukuki sonuçları birbirinden tamamen farklıdır.

Kaşe ve imzanın yeri ne anlama gelir?

Geleneksel kağıt faturalarda tahsilat durumunu belirtmek için kaşe ve imzanın konumu kullanılır:

  • Faturanın üst kısmına vurulan kaşe ve imza, satış bedelinin henüz ödenmediğini gösterir. Bu belge açık faturadır. Müşterinin borcu devam eder, ödeme belirlenen vadede beklenir.
  • Faturanın alt kısmına vurulan kaşe ve imza, satış tutarının peşin tahsil edildiğini gösterir. Bu belge kapalı faturadır. Satıcı bedeli aldığını, hesabın kapandığını beyan etmiş olur.

Faturadaki ürün kalemleri, alıcı ve satıcı unvanları, vergi numaraları ya da KDV oranları her iki türde de aynı kurallara tabidir. İki faturayı ayıran tek şey, imzanın kağıdın neresine atıldığıdır.

Kanun ve Yargıtay kararlarında açık fatura ile kapalı fatura

213 sayılı Vergi Usul Kanunu (VUK 229 ve 231. maddeler) ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK 21. madde) metinlerinde açık ya da kapalı fatura şeklinde bir ayrım yer almaz. Vergi idaresi açısından önemli olan faturanın yasal süre içinde düzenlenmesi, doğru KDV oranının uygulanması ve yasal defterlere işlenmesidir.

Hukuki uyuşmazlıklarda ise durum değişir. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, faturanın alt kısmına basılan imza ve kaşe, bedelin tahsil edildiğine karine teşkil eder. Faturayı alttan kaşeleyip müşterisine teslim eden bir satıcı, sonradan "Parayı aslında tahsil etmedim" derse ispat yükü satıcıya geçer. Parasını alamadığını yazılı bir delille kanıtlayamayan satıcı, icra takibinde ya da alacak davasında hak kaybına uğrar.

Vadeli ve peşin satış senaryosu

Bir tekstil toptancısının konfeksiyon atölyesine 40.000 TL tutarında kumaş sattığını varsayalım.

Alıcı ödemeyi teslimat anında nakit ya da kredi kartıyla yaptıysa, satıcı kağıt faturanın alt kısmını kaşeler ve imzalar. Böylece fatura kapalı düzenlenir; atölyenin borcu kalmaz.

Alıcı kumaş bedelini 45 gün sonra havale ile ödeyecekse, toptancı faturanın üst kısmını kaşeler ve imzalar. Fatura açık kesilir. Muhasebe kaydında atölye borçlandırılır, vade günü geldiğinde banka hareketine istinaden bakiye kapatılır.

Satıcı vadeli sattığı kumaş için faturanın altını imzalarsa parasını tahsil etmeyi hukuken neredeyse imkânsız hâle getirir. Alıcı vade günü ödeme yapmadığında, toptancının elindeki fatura mahkemede "ödendi" belgesi muamelesi görür.

Akıllı telefondan çıkan fatura, kredi kartı ve par

Açık fatura ile kapalı fatura arasındaki farklar

İki fatura arasındaki farklar pratikte şu noktalarda toplanır:

Özellik

Açık Fatura

Kapalı Fatura

Tahsilat durumu

Bedel henüz tahsil edilmemiştir (vadeli satış)

Bedel peşin tahsil edilmiştir (nakit veya anlık ödeme)

Kaşe ve imza konumu

Faturanın üst kısmı

Faturanın alt kısmı

Yargıtay nezdinde anlamı

Borcun devam ettiğine karine sayılır

Bedelin ödendiğine karine sayılır (makbuz niteliği)

İspat yükü

Borcu ödediğini ispat etmek alıcıya düşer

Bedeli alamadığını ispat etmek satıcıya düşer

Muhasebe takibi

Cari hesapta açık bakiye oluşur

Fatura ve tahsilat kaydı aynı anda kapanır

e-Fatura ve e-Arşiv faturada açık ve kapalı fatura nasıl kesilir?

Elektronik fatura uygulamalarında fiziksel kaşe basılmaz; faturanın üstü ya da altı diye ayrı bir imza alanı bulunmaz. Sistem e-Fatura ya da e-Arşiv faturayı mali mühür veya e-İmza ile bütün olarak onaylar.

e-Faturanın vadeli mi peşin mi olduğunu iki yolla gösterirsiniz:

  1. Faturayı oluştururken ödeme şekli alanından "Peşin", "Kredi Kartı", "Vadeli" veya "Havale/EFT" kutusunu seçin.
  2. Açıklama notuna "Bedeli nakden tahsil edilmiştir" veya "30 gün vadeli satış faturasıdır" gibi doğrudan bir kayıt düşebilirsiniz.

Satış vadeli ise faturaya vade tarihi girmek iki tarafın mutabakatını kolaylaştırır. KolayBi cari hesap programı üzerinde faturayı müşteri kartına vadeli işlediğinizde günü geçen alacakları tek ekrandan görürsünüz.

Fatura keserken yapılan hatalar ve alacak güvenliği

İşletmelerin alacak takibinde yaptığı en tehlikeli hata, tahsil edilmemiş faturayı alışkanlıktan ötürü alt kısmından kaşeleyip göndermektir. Muhasebe personelinin ya da satıcının "fatura altı boştur, imza buraya atılır" düşüncesiyle attığı imza, borçlunun eline güçlü bir ödeme delili verir.

Tahsilatı garantiye almak için kağıt faturada imza yerine dikkat edin, vadeli satışlarda üst kısmı kaşeleyin. Vadeli e-Arşiv ve e-Fatura keserken ödeme tipini vadeli olarak belirleyin, parayı tahsil ettiğinizde mutlaka banka dekontunu saklayın veya tahsilat makbuzu kesin.

Sıkça sorulan sorular

01Faturanın açık veya kapalı kesildiği vergi denetiminde sorun yaratır mı?
Vergi mevzuatında açık veya kapalı fatura ayrımı yer almaz; vergi müfettişleri imzanın nereye atıldığıyla değil faturanın yasal sürede düzenlenip defterlere ve beyannamelere doğru işlenip işlenmediğiyle ilgilenir.
02Yanlışlıkla kapalı kesilen açık faturanın bedeli tahsil edilebilir mi?
Yargıtay içtihatlarına göre kapalı fatura bedelin ödendiğine karine sayılır; satıcı parayı almadığını iddia ederse bunu yazılı delille kanıtlamak zorundadır, aksi halde alacağını tahsil edemez.
03e-Faturada açık fatura nasıl kapatılır?
Elektronik faturanın kendisi üzerinde sonradan değişiklik yapılamaz; vadeli kesilen e-Faturanın bedeli ödendiğinde banka dekontu ya da tahsilat makbuzu düzenlenerek cari hesap kapatılır.
04Kredi kartı ile yapılan tahsilatlarda hangi fatura türü düzenlenir?
Fatura düzenlendiği anda kredi kartı çekimi tamamlanmışsa satış peşin hükmündedir ve kapalı fatura düzenlenir; e-Faturada ödeme yöntemi "Kredi Kartı" olarak seçilir.

Yanıt almak istediğiniz diğer sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Ertuğrul Karakaş
YazarErtuğrul Karakaş

Ertuğrul Karakaş, KolayBi Blog için i̇çerik yazarı olarak işletmelere yönelik rehberler yazıyor.

İlgili yazılar

Vergi kategorisinden diğer rehberler.

Tüm Yazılar

İşinizi KolayBi’yle kolaylaştırın

40.000'den fazla KOBİ'nin yaptığı gibi ön muhasebenizi ve e-Faturanızı tek ekrandan yönetin. 14 gün boyunca tüm özellikleri ücretsiz deneyin.

14 Gün Ücretsiz Deneyin
Kredi kartı istenmez, deneme sonunda otomatik ödeme alınmaz.