Asgari Geçim İndirimi Nedir? AGİ Kaldırıldı mı?

Son AGİ Düzenlemesi Nedir?

Asgari Geçim İndirimi (AGİ), 7349 sayılı Kanun ile 1 Ocak 2022 tarihinden itibaren yürürlükten kalktı. Düzenleme 2026 yılında da aynı kurallarla uygulanıyor. Ücret gelirlerinin asgari ücrete kadar olan kısmı için gelir vergisi ve damga vergisi istisnası geçerliliğini koruyor. AGİ sistemi geri getirilmedi.

2022 öncesinde ücreti gerçek usulde vergilendirilen ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesi kapsamında çalışan herkes bu indirimden faydalanıyordu. 7349 sayılı Kanun'la Gelir Vergisi Kanunu'nun 32. maddesi mülga edildi. Yerine aynı kanunun 23. maddesinin birinci fıkrasına 18 numaralı bent eklendi. Yapılan bu köklü değişiklikle vergi iadesi mantığı bitti, doğrudan vergi istisnası sistemine geçildi.

Ücretlilerin vergilendirilmesinde medeni durum ve çocuk sayısı kriterleri artık maaş hesabını etkilemiyor. Asgari ücret tutarına kadar olan kazançlar tamamen vergiden muaf tutulduğu için AGİ kalemi bordrolardan çıkarıldı.

AGİ Yerine Gelen Asgari Ücret Vergi İstisnası Nasıl Çalışır?

Eski sistemde işveren önce çalışanın brüt maaşından gelir vergisini keser, ardından çalışanın aile durumuna göre hesaplanan AGİ tutarını bu vergiden mahsup ederek net ücrete eklerdi. Devlet, topladığı gelir vergisinin bir kısmını çalışana iade ederdi.

2022'de başlayan ve 2026'da süren modelde mahsup ve iade süreci bulunmuyor. İstisna, doğrudan bordro hesaplamasında matraha uygulanıyor. Bu istisnadan yalnızca brüt asgari ücretle çalışanlar değil, asgari ücretin üzerinde maaş alan tüm bordrolu çalışanlar da yararlanıyor. Yüksek maaş alan personelin brüt kazancından SGK işçi payı ve işsizlik sigortası payı düşüldükten sonra kalan gelir vergisi matrahından, ilgili ayın asgari ücret vergi matrahına denk gelen vergi tutarı indiriliyor. Aynı muafiyet damga vergisi için de geçerli. Brüt asgari ücret tutarına isabet eden binde 7,59 oranındaki damga vergisi personelden kesilmiyor.

Bu sistem maaş bordrosu hazırlayan muhasebe ve insan kaynakları birimlerinin iş yükünü azalttı. Yıl başında personelden aile durumu bildirimi toplama, çocuk doğumlarında form güncelleme ya da eşin işe girip çıkmasını takip etme zorunluluğu ortadan kalktı.

AGİ Asgari Geçim İndirimi Güncel Durum Nedir?

2008 yılında yürürlüğe giren AGİ uygulaması, çalışanların fiş ve fatura toplayarak vergi iadesi zarfı doldurma dönemini bitirmişti. Devlet, iadeyi çalışanın medeni haline göre otomatik maaş eklentisine dönüştürmüştü. 2022 yılı itibarıyla bu yöntem tamamen kapatıldı ve 2026 yılında da AGİ ödemesi yapılmıyor.

Eski dönemde bekar çalışan ile evli ve üç çocuklu çalışanın eline geçen net ücret birbirinden farklıydı. Yeni sistemde net asgari ücret herkes için eşitlendi. Bekar bir çalışan da evli ve dört çocuklu bir çalışan da asgari ücret üzerinden aynı net tutarı alıyor.

İstisna tutarı sabit bir rakam değildir. Yıl içinde personelin kümülatif vergi matrahı arttıkça ve bir üst vergi dilimi basamağına geçildikçe asgari ücret istisnası da o dilimin oranına (%15, %20, %27) göre hesaplanarak yükselir. Böylece çalışanın brüt ücreti ne olursa olsun, asgari ücrete denk gelen vergi avantajı yıl boyunca korunur.

İşverenler her ay düzenledikleri MUHSGK beyannamesi üzerinde bu muafiyetleri bildirir. Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesinde ücret ödemelerine ilişkin gelir vergisi kesintileri yazılırken istisna edilen tutar ayrı satırda gösterilerek ödenecek vergiden düşülür.

Asgari Geçim İndirimi Kaldırıldı mı?

Asgari geçim indirimi tamamen kaldırılmıştır. AGİ hesaplamalarında kullanılan katsayılar ve formüller yürürlükten kalktı. Geçmiş sistemi hatırlamak isteyenler için eski hesaplama mantığı şu şekildeydi:

O yılın ilk altı ayında geçerli olan brüt asgari ücretin yıllık toplamı alınırdı. Bu toplam tutar personelin durumuna uygun AGİ oranıyla çarpılır, çıkan matrah en alt gelir vergisi dilimi olan %15 ile çarpılarak yıllık indirim bulunurdu. Yıllık tutar 12'ye bölünerek aylık net maaşa eklenirdi.

Eski hesaplamada uygulanan yasal oranlar şunlardı:

  • Çalışanın kendisi için %50
  • Çalışmayan ve geliri olmayan eş için %10
  • Birinci ve ikinci çocuğun her biri için %7,5
  • Üçüncü çocuk için %10
  • Dördüncü ve sonraki çocukların her biri için %5

Bu oranların toplamı hiçbir koşulda %85'i geçemezdi. 2022 başında yürürlüğe giren kanunla bu oran baremleri arşivdeki yerini aldı.

Asgari Ücret Vergi İstisnası Bordroya Nasıl Yansır?

Diyelim ki bir işletmede brüt maaşı 60.000 TL olan bir uzman çalışıyor. Bordro hesabı beş adımda tamamlanır:

  1. Brüt ücretten %14 SGK işçi primi (8.400 TL) ve %1 işsizlik sigortası primi (600 TL) düşülerek 51.000 TL gelir vergisi matrahına ulaşılır.
  2. Matraha personelin bulunduğu gelir vergisi dilimi uygulanarak hesaplanan gelir vergisi bulunur. Yılın ilk aylarında %15 oranından hesaplanan vergi 7.650 TL çıkar.
  3. Aynı ayın brüt asgari ücretinden kesilecek gelir vergisi tutarı hesaplanır. Bu tutar asgari ücret gelir vergisi istisnasıdır.
  4. Hesaplanan 7.650 TL gelir vergisinden asgari ücret gelir vergisi istisnası düşülür. Kalan tutar personelden kesilecek net gelir vergisi olur.
  5. Damga vergisinde de benzer şekilde 60.000 TL üzerinden hesaplanan binde 7,59 damga vergisinden, brüt asgari ücrete ait damga vergisi istisnası indirilir.

Çalışan bekar da olsa, üç çocuklu da olsa istisna tutarı değişmez. Her iki personel de aynı brüt ücrete sahipse bordrolarındaki vergi kesintisi kuruşu kuruşuna aynı çıkar.

İşverenlerin ve Çalışanların Sık Yaptığı Hatalar

AGİ'nin kalkmasının üzerinden yıllar geçmesine rağmen insan kaynakları ve muhasebe birimlerinde bazı karışıklıklar yaşanıyor.

Net maaş üzerinden anlaşma yapan şirketlerde istisnanın kime ait olduğu konusu sıkça tartışma yaratır. Net ücret sözleşmelerinde kanuni vergi yükümlülüklerini işveren üstlenir. Asgari ücret vergi istisnası geldiğinde, net maaşı sabit belirlenen çalışanın eline geçen tutar değişmez; vergi avantajı işverenin maliyetine yansır. Brüt ücretle çalışan personelde ise vergi istisnası doğrudan net ele geçen maaşı artırır. Bu ayrımın iş sözleşmesinde netleştirilmemesi işçi ile işveren arasında anlaşmazlığa yol açar.

Bazı çalışanlar işe başlarken hâlâ aile durumu bildirimi doldurmak istemekte ya da çocuk sahibi olduklarında maaşlarına AGİ farkı yansıtılmasını talep etmektedir. 319 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği uyarınca aile durumu bildirimi formu tamamen uygulamadan kalkmıştır. Şirketlerin personeline AGİ'nin yerini alan istisna sistemini anlatması gereksiz belge trafiğini önler.

Bir diğer hata birden fazla işverenden ücret alan personelin durumudur. Aynı anda iki farklı şirkette kısmi süreli çalışan bir kişi, asgari ücret vergi istisnasından yalnızca tek bir işverendeki ücreti üzerinden yararlanabilir. İstisna öncelikle en yüksek ücretin alındığı işyerinde uygulanır. İki işyerinde birden aynı anda tam istisna uygulanırsa eksik vergi ödemesi doğar ve vergi dairesi cezalı tarhiyat yapar.

AGİ Uygulaması Kaldırıldı mı?

Asgari Geçim İndirimi 2022 yılında mevzuattan tamamen çıkarıldı, 2026 yılında da uygulanmıyor. Mevcut vergi mevzuatında AGİ adıyla bir bordro kalemi ya da nakit ödeme bulunmuyor. Sistem, çalışanların tümünü kapsayan asgari ücret vergi istisnası üzerinden işlemeye devam ediyor. Ücret bordroları düzenlenirken geçmiş yıllara ait AGİ katsayıları yerine Gelir Vergisi Kanunu'nun 23/18 maddesindeki güncel istisna tutarları esas alınıyor.

Sıkça sorulan sorular

01AGİ yerine ne geldi?
AGİ yerine asgari ücrete kadar olan kazançlar için gelir vergisi ve damga vergisi istisnası getirildi. Tüm ücretlilerin asgari ücrete denk gelen gelirinden bu vergiler kesilmez.
02Evli ve çocuklu çalışanlar daha yüksek maaş alabiliyor mu?
Hayır. Vergi muafiyeti çalışanların medeni haline veya çocuk sayısına bakılmaksızın asgari ücret matrahı üzerinden eşit olarak uygulanır.
03Birden fazla işverenden maaş alanlar istisnadan nasıl yararlanır?
Asgari ücret vergi istisnası aynı anda yalnızca tek bir işverendeki ücret için uygulanabilir; genellikle en yüksek ücretin ödendiği işyeri esas alınır.

Yanıt almak istediğiniz diğer sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Ertuğrul Karakaş
YazarErtuğrul Karakaş

Ertuğrul Karakaş, KolayBi Blog için i̇çerik yazarı olarak işletmelere yönelik rehberler yazıyor.

İlgili yazılar

İnsan Kaynakları kategorisinden diğer rehberler.

Tüm Yazılar

Emekli Olduğumda Ne Kadar Maaş Alırım?

Emekli maaşı hesaplama, özellikle son çıkan yasalarla birlikte önemli bir konu haline geldi. Peki emekli olduğumda ne kadar maaş alırım? Detaylar için tıkla!

Devamını Okuyun

İşinizi KolayBi’yle kolaylaştırın

40.000'den fazla KOBİ'nin yaptığı gibi ön muhasebenizi ve e-Faturanızı tek ekrandan yönetin. 14 gün boyunca tüm özellikleri ücretsiz deneyin.

14 Gün Ücretsiz Deneyin
Kredi kartı istenmez, deneme sonunda otomatik ödeme alınmaz.