İhbar Tazminatı Nedir? İhbar Süresi ve Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Sultan Erat

İnsan Kaynakları Yöneticisi

ihbar tazminatı nedir
İnsan Kaynakları
Yayımlanma Tarihi:
June 9, 2023
Güncelleme Tarihi:
0 dk

Bu yazıda, ihbar tazminatının ne olduğunu, nasıl hesaplandığını ve iş dünyasındaki rolünü detaylı bir şekilde ele alarak;. İhbar tazminatı nedir, nasıl hesaplanır ve çalışan ile işverenin bu süreçteki hakları nelerdir sorularını cevaplayacağız.

İhbar Tazminatı Nedir?

İhbar tazminatı, işten ayrılmaya karar veren işçinin bildiri amacıyla işverenine verdiği süreli bir yazılı ihbardır. Bu ihbarın ardından işveren, tazminatı ödemekle yükümlüdür. İşçinin işten ayrılma isteğini önceden bildirerek işverene yeni bir çalışan bulma ve uyum sürecini tamamlama için zaman sağlanmasını hedefler. Çalışanların hakkını korumak için iş hukuku mevzuatına göre düzenlenir. Genellikle haftalarla ifade edilir ve işçinin çalıştığı süreye göre değişiklik gösterebilir.

İşçinin istifa ihbar süresine uymadan işten ayrılması, işveren tarafından ödenmesi gereken ihbar tazminatını devreye sokar. Bu tazminat, işçinin son brüt ücreti üzerinden hesaplanır. İhbar süresine denk gelen ücretin miktarınca ödenir. İhbar tazminatı ile işçinin süreç içerisindeki maddi kayıplarını telafi etmek amaçlanır.

İhbar tazminatı zamanaşımı da meydana gelebilir. İşçi ve işveren arasındaki iş ilişkisinin yasalara uygun bir şekilde düzenlenmesini sağlayan bu tazminat, adil bir iş ortamının yaratılması için önemli bir faktördür.  

İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Türkiye’de işçi ve işveren arasındaki ilişkide, işçinin işverene yönelik bir ihbarda bulunması halinde ihbar tazminatı hükümleri devreye girer. İşçinin, iş sözleşmesini ihbar süresi için de feshetmesi veya feshedilmesi halinde ödenir.

İşçilerin çalıştığı süre ve işçi mevzuatına göre değişiklikler meydana gelebilir. Tazminatın hesaplanması, işçinin brüt ücreti ve çalışma süresiyle hesaplanır. İhbar tazminatı süresi içinde, normal ücret işlemeye devam eder. İhbar tazminatı hesaplanırken de işçinin aylık brüt ücreti ile ihbar süresiyle çarpılması ile hesaplama yapılır.

İhbar tazminatı hesaplanırken aylık brüt ücret üzerinden hesaplama yapılır. İşçinin işverene sağladığı tüm maddi haklar (maaş, prim, ikramiye vb.) dahil edilir. Ancak, işçinin iş sözleşmesinde belirtilen işverenin sağladığı menfaatler (yemek, yol, konaklama vb.) ve işçinin kişisel harcamaları bu hesaplama yapılırken dahil edilmez.

İhbar tazminatının miktarı ise ihbar süresi ve işçinin brüt ücretine bağlı olarak değişkenlik gösterir. Hesaplama yapılırken, işçinin brüt ücreti ve ihbar süresi bir araya getirilerek işçiye ödenecek tazminat miktarı belirlenmesi sağlanır. İşçinin işverene olan ihbar süresine uymaması durumunda, işveren işçiye ihbar süresine karşılık gelen tazminat ödemesi gerçekleştirir.

Kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama, güncel yasal düzenlemelerle değişebilir. Dolayısıyla işverenler ve işçiler, ihbar tazminatı hesaplamalarında doğru bilgilere ve mevzuata uygun şekilde hareket etmek için hukuki danışmanlık ve uzman muhasebe hizmetleri almayı tercih etmelidir.

İhbar Tazminatı Ne Zaman Ödenir?

İhbar tazminatı, çalışanın işverene yazılı olarak bildirimde bulunarak işten ayrılma niyetini belirttiği durumlarda ödenir. İşverenin çalışana ödemesi gereken bir tazminat türü olarak hazırlanır. İhbar tazminatı, iş hukuku mevzuatına dayanarak düzenlenir. Çalışanların haklarını korumayı amaçlar. İhbar süresi, işçinin çalıştığı süreye bağlı olarak değişiklik gösterir.

Türkiye'de işçinin işverene işten ayrılma ihbar süresi vermesi gerekir. Çalışılan yıllara göre belirlenir. İhbar süresi, işverene bildirimde bulunduğu tarihten itibaren başlar.  İhbar süresinin sonunda işçi işten ayrılabilir. İhbar tazminatı ise ihbar süresi yerine geçer. İşverene ihbar süresine uymadan ayrılan işçi, ihbar tazminatını öder. İhbar tazminatı, işçinin son brüt ücreti üzerinden hesaplanır ve ihbar süresine denk gelen ücret miktarını temsil eder.

İşveren tarafından ihbar süresine uymadan işten çıkarılan işçi, ödenecek ihbar tazminatı alma şartlarını yerine getirerek hak kazanır. İşveren, işçiye ihbar süresi süresince ödemesi gereken ücreti ihbar tazminatı olarak öder.

İhbar süresi ve tazminatı hesaplanırken, işçinin çalıştığı süre, son brüt ücreti ve mevzuattaki ihbar süreleri dikkate alınarak ihbar tazminatı hesaplama yapılır. İşçinin ihbar süresine uymadan ayrılması veya işveren tarafından ihbar süresine uymadan işten çıkarılması durumunda, ihbar tazminatı ödenmesi gerekir. Bu tazminat, işçi ve işveren arasındaki iş ilişkisi için adil bir denge sağlamayı hedefler.

İhbar Süresi Nasıl Hesaplanır?

“İhbar süresi zorunlu mu?” veya “İhbar süresi nasıl hesaplanır?” soruları sıkça merak edilir. İhbar süresi hesaplaması yapılırken çalışanın toplam çalışma süresi dikkate alınır. İşe başlama tarihinden itibaren hesaplanan bu süre, yıl bazında artan bir ölçekte belirlenir.

Türkiye'deki mevzuat incelendiğinde, işçinin 6 aydan az süreyle çalıştığı işlerde ihbar süresi 2 hafta olduğu görülür. 6 aydan 1,5 yıla kadar olan çalışma sürelerinde ise ihbar süresi 4 hafta, 1,5 yıldan 3 yıla kadar olan çalışmalarda ise 6 hafta olarak belirlenmiştir. 3 yıldan fazla çalışmalarda ise ihbar süresi 8 haftadır.

İhbar süreleri hesaplanırken, işçinin çalışmakta olduğu süre ve mevzuattaki ihbar süresine dikkat edilmesi gerekir. Bazı durumlarda, özellikle anlaşmalı fesihlerde, taraflar ihbar süresine uyma zorunluluğu konusunda anlaşmaya varabilir ve karşılıklı olarak fesih gerçekleşebilir. Bu durumlarda ise işverenle işçi arasında yapılan anlaşma bağlamında işçinin işten ayrılma tarihi belirlenmesi tercih edilebilir. İhbar süresi hesaplama, bu anlaşmaya göre de yapılabilir.

İhbar süresi sayesinde işçinin işten ayrılma sürecinde hem işverene hem de diğer çalışanlara uyum sağlama ve düzenleme fırsatı sunulabilir. İşçiye maddi olarak gelecek planlaması yapabilme imkanı verir. İşverenin de boşalan pozisyonu doldurma ve geçiş sürecini en iyi şekilde yönetmesi mümkün olabilir.

Kimler İhbar Tazminatı Alabilir?

Türkiye’de işçi olarak çalışan kişiler ihbar tazminatı hakkından faydalanabilir. İş kanunu ile belirlenen ve ihbar tazminatı şartları ve tazminat gerektiren durumlar şunlar olabilir:

• İşçinin haksız veya geçerli bir sebep olmaksızın işten çıkarılması durumunda ihbar tazminatı talep edilebilir.

• İşçinin işverene yazılı bildiriyle iş sözleşmesini feshetmesi halinde ihbar tazminatı talep edilebilir. Bu durumda işçinin ihbar süresine uyması gerekir.

İhbar süresinden faydalanılabilmesi işçinin belirli bir süredir aktif olarak çalışıyor olması da önemlidir.

• İşçi 1 yıldan az süredir çalışıyorsa ihbar süresi 2 hafta olarak belirlenir.

• İşçi 1 yıl ile 5 yıl aralığında çalışıyor ise ihbar süresi 6 haftadır.

• İşçi 5 yıldan fazla bir süredir çalışıyorsa ihbar süresi 8 hafta olarak uygulanır.

• Deneme süresi ihbar tazminatı ise ödenmez.

İşçi ağır kusurlu hareket veya disiplin suçu gerektiren bir sebeple işten çıkarıldıysa ihbar tazminatı talebinde bulunamaz. Dilerse işçi hakkını aramak için iş mahkemesine başvuru yapabilir.

Emeklilikte İhbar Tazminatı Alınır mı?

Emeklilik durumunda ihbar tazminatının alınması mümkün değildir. İhbar tazminatı iş kanunu kapsamında belirlenir ve işten ayrılmak istediğini belirtmek için verilen yazılı ihbar üzerine ödenir. Emeklilik ise çalışanın iş yaşamını sonlandırması işlemidir. Belirli bir yaş ya da hizmet süresinin tamamlanmasının ardından devlet tarafından sağlanan sosyal güvenlik haklarını kapsar.

Emeklilikte, çalışan işten ayrılışını planladığından dolayı ihbar süresine uyma ihtiyacı duyulmaz. İhbar süresi nedir? sorusuna tekrar cevap verildiğinde, çalışanların ayrılma niyetlerinin bir bildirgesi olduğu söylenebilir. İşverene uyum süreci ve yeni bir çalışan bulması için zaman tanımak amacıyla uygulanır. Emeklilik durumunda, işverenin hizmet beklentisi bulunmadığından ihbar süresine uyma zorunluluğu da ortadan kalkar.

İhbar Süresinde İş Arama İzni

İş Kanunu tarafından belirlenen hükümlere göre ihbar süresinde iş arama izni makul bir konudur. İşveren tarafından işten çıkarılması veya sözleşmenin feshi halinde iş arama sürecinde destek için belirlenen bir süre boyunca izin verilir.

İş arama izninde, işçinin yeni bir iş bulabilmesi ve arama için zaman ayırabilmesi için fırsatlar tanınır. İş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren iş arama izninden faydalanılabilir. Bu süre, işçinin çalışma süresinde göre değişkenlik gösterir. Günlük 2 saat olmak üzere ihbar süresi üzerinde hesaplanır. İş arama izni süresi şu şekildedir:

• 6 aydan az çalışan işçiler için 14x2=28 saat.

• 1 yıldan az çalışma süresi için 4 hafta için 28x2=56 saat.

• 1 yıl ile 5 yıl arasındaki çalışma süresi 6 hafta için 42x2=84 saat.

• 5 yıldan fazla çalışma süresi 8 hafta için 56x2=112 saat.

Bu süreler içerisinde işçiler, iş arama faaliyetleri için izinli sayılır ve işveren de bu süreler kapsamında işçiyi izinli olarak kabul eder. İşçinin, işverene iş kanunu ihbar süresi kapsamında bu süreleri bildirmesi gerekir. İzinli olduğu sürelerde, iş arayabilir, görüşmelere katılabilir ve yeni iş bulma sürecini kolaylaştırmak için adımlar atabilir.

Bu içeriklerimiz de ilginizi çekebilir

Yıllık izin nedir? Nasıl Hesaplanır?

İnsan Kaynakları Nedir? IK Görev ve Tanımı Nedir?

2023 yılı asgari ücretin işverene maliyeti nasıl hesaplanır?

No items found.

İhbar Tazminatı Nedir? İhbar Süresi ve Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Sultan Erat

İnsan Kaynakları Yöneticisi