Fiyat farkı faturası, daha önce kesilmiş bir faturadaki tutarın sonradan değişmesi gerektiğinde düzenlenen faturadır. Yanlış birim fiyat, sonradan yapılan zam veya indirim, kur farkı, vade farkı ya da sözleşme değişikliği gibi nedenlerle sık karşılaşılır. Bu rehberde fiyat farkı faturasının ne olduğunu, kimin keseceğini, nasıl kesildiğini, alış ve satış tarafında muhasebe kaydını ve KDV boyutunu örneklerle anlatıyoruz.
Fiyat Farkı Faturası Nedir?
Bir mal teslimi veya hizmet ifası gerçekleştikten ve faturası kesildikten sonra bedelin arttığı ya da azaldığı durumlarda, ilk faturayı iptal etmek yerine aradaki fark için düzenlenen faturadır. Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 35. maddesi, "matrahta değişiklik olduğu hallerde" verginin değişikliğin gerçekleştiği dönemde düzeltileceğini söyler; fiyat farkı faturası bu düzeltmenin belgesidir.
Fiyat farkı faturası bağımsız bir işlem değildir; her zaman asıl faturaya bağlıdır ve onu tamamlar.
Fiyat Farkı Faturası Hangi Durumlarda Kesilir?
- Faturada birim fiyatın yanlış yazılması (eksik veya fazla),
- Teslimden sonra fiyata zam yapılması veya indirim uygulanması,
- Sözleşmeye bağlı vade farkı veya erken ödeme indirimi,
- Dövizli işlemlerde ödeme tarihindeki kur farkı (bu durumda "kur farkı faturası" olarak da anılır),
- Ciro primi, hedef primi gibi sonradan hak edilen tutarlar,
- Miktar veya kalite farkından doğan bedel düzeltmeleri.
Fiyat Farkı Faturasını Kim Keser?
Kural basittir: fark kimin lehineyse faturayı karşı taraf keser.
- Fiyat sonradan arttıysa (satıcı lehine), satıcı alıcıya fark kadar fiyat farkı faturası düzenler.
- Fiyat sonradan azaldıysa (alıcı lehine), alıcı satıcıya fark kadar fiyat farkı faturası düzenler. Uygulamada buna "alıcının kestiği fiyat farkı faturası" denir.
- Alıcı nihai tüketiciyse ve fark tüketicinin lehineyse, tüketici fatura kesemeyeceği için satıcı iade ve gider pusulası ile düzeltme yapar.
Fiyat Farkı Faturası Nasıl Kesilir?
- Asıl faturaya atıf yapın: Fatura açıklamasına "... tarih ve ... numaralı faturaya ilişkin fiyat farkı" ibaresini yazın. Denetimde iki belgenin eşleştirilmesi için şarttır.
- Aynı KDV oranını kullanın: Fiyat farkı, asıl mal veya hizmetin tabi olduğu KDV oranıyla vergilendirilir. Asıl işlem KDV'den istisnaysa fark da istisnadır.
- Farkın oluştuğu dönemde kesin: KDV düzeltmesi değişikliğin gerçekleştiği dönemde yapılır; geriye dönük fatura kesilmez.
- Kalem bazında yazın: Hangi ürün veya hizmet için, hangi miktarda ve birim fiyat farkıyla düzenlendiğini gösterin.
- e-Fatura mükellefiyseniz e-Fatura veya e-Arşiv Fatura olarak düzenleyin; fatura tipi "satış" seçilir, açıklama alanında fiyat farkı olduğu belirtilir.
Fiyat Farkı Faturası Muhasebe Kaydı
Aşağıdaki örneklerde KDV oranı %20 alınmıştır.
Satış Fiyat Farkı Muhasebe Kaydı (Satıcı Tarafı)
Örnek: 10 adet ürün 1.000 TL + KDV birim fiyatla satılmış, ancak faturada birim fiyat yanlışlıkla 900 TL yazılmıştır. Fark: 10 × 100 = 1.000 TL, KDV'si 200 TL, toplam 1.200 TL. Satıcı fiyat farkı faturası keser:
- 120 Alıcılar (borç) 1.200 TL
- 600 Yurt İçi Satışlar (alacak) 1.000 TL
- 391 Hesaplanan KDV (alacak) 200 TL
Alıcı işletme aynı faturayı alış tarafında kaydeder:
- 153 Ticari Mallar (borç) 1.000 TL
- 191 İndirilecek KDV (borç) 200 TL
- 320 Satıcılar (alacak) 1.200 TL
Alış Fiyat Farkı Muhasebe Kaydı (Alıcının Kestiği Fatura)
Örnek: Alıcı 10 adet ürünü 1.000 TL birim fiyatla satın almış, satıcı sonradan birim başına 100 TL indirim yapmıştır. Fark alıcı lehinedir; alıcı satıcıya 1.000 TL + 200 TL KDV = 1.200 TL fiyat farkı faturası keser:
- 320 Satıcılar (borç) 1.200 TL
- 153 Ticari Mallar (alacak) 1.000 TL (mal stokta değilse 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti veya 649 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar)
- 391 Hesaplanan KDV (alacak) 200 TL
Satıcı ise bu faturayı şöyle kaydeder:
- 611 Satış İskontoları (borç) 1.000 TL
- 191 İndirilecek KDV (borç) 200 TL
- 120 Alıcılar (alacak) 1.200 TL
Hizmet Alımlarında Fiyat Farkı
Hizmet alımlarında 153 yerine ilgili gider hesabı (örneğin 770 Genel Yönetim Giderleri veya 760 Pazarlama Giderleri) kullanılır; KDV kayıtları aynıdır.
Fiyat Farkı Faturasında KDV
- Fiyat farkı, asıl işlemle aynı KDV oranına tabidir.
- Satıcı, kestiği fiyat farkı faturasının KDV'sini o dönemin KDV beyannamesinde hesaplanan KDV olarak beyan eder; alıcı ise indirilecek KDV olarak dikkate alır.
- Kur farkından doğan fiyat farklarında, KDV Genel Uygulama Tebliği'ne göre kur farkı KDV matrahına dahildir ve fark lehine olan taraf faturayı düzenler.
- KDV tevkifatına tabi işlemlerde fiyat farkı faturasında da aynı tevkifat oranı uygulanır.
Fiyat Farkı Faturası ile İade Faturası Arasındaki Fark
İade faturası, malın fiziksel olarak geri gönderilmesi durumunda alıcı tarafından kesilir ve mal hareketi içerir. Fiyat farkı faturasında ise mal hareketi yoktur, yalnızca bedel düzeltilir. Fiyatı yanlış yazılmış bir faturayı düzeltmek için malı iade edip yeniden faturalamak yerine fiyat farkı faturası kesmek hem daha pratik hem de doğru uygulamadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Fiyat farkı faturası geriye dönük kesilebilir mi?
Hayır. Fark hangi dönemde ortaya çıktıysa fatura o dönemde düzenlenir; KDV düzeltmesi de aynı dönemde yapılır.
Fiyat farkı faturası hangi hesaba kaydedilir?
Satıcı tarafında 600 Yurt İçi Satışlar (fiyat artışı) veya 611 Satış İskontoları (fiyat azalışı); alıcı tarafında 153 Ticari Mallar ya da ilgili gider hesabı kullanılır. KDV için 191 ve 391 hesapları çalışır.
Fiyat farkı faturasında KDV var mı?
Evet. Asıl işlem KDV'ye tabiyse fiyat farkı da aynı oranda KDV'ye tabidir.
e-Fatura ile fiyat farkı faturası kesilir mi?
Evet. e-Fatura veya e-Arşiv Fatura olarak, açıklama alanında asıl faturaya atıf yapılarak düzenlenir.
Fiyat farkı faturası örneği nasıl olmalı?
Standart bir fatura formatında; kalem satırında "Fiyat farkı - ... no'lu faturaya ilişkin", miktar, birim fark tutarı, KDV oranı ve toplam yer alır. Ayrıca bir fatura tipi gerekmez.
Fiyat Farkı Faturasını Dakikalar İçinde Kesin
KolayBi' ile asıl faturanızı seçip fark tutarını girerek e-Fatura veya e-Arşiv Fatura olarak fiyat farkı faturası düzenleyebilir, cari hesabınızın otomatik güncellenmesini sağlayabilirsiniz. KolayBi' e-Fatura ve ön muhasebe programını 14 gün ücretsiz deneyin.
İlgili içerikler:
Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kayıtlarınızı mali müşavirinizle birlikte oluşturun.
