Serbest bölgelere yapılan mal ve hizmet satışları, Türkiye’deki normal ticari işlemlere göre farklı vergisel kurallara tabi olduğu için fatura düzenleme sürecinde özel bir dikkat gerektirir. 2025 yılı e-Belge düzenlemelerine göre serbest bölgeye yapılan satışlarda e-Fatura kullanımı zorunludur ve bu faturalar, alıcı bilgilerinin doğru tanımlanmasını ve ilgili KDV istisna kodlarının doğru seçilmesini gerektirir.
Serbest bölgeler Türkiye sınırları içinde bulunsa da gümrük hattı dışında kabul edildiğinden, bu bölgelere kesilecek e-fatura KDV uygulaması açısından ihracat niteliği taşır. Bu nedenle işlem türü “yurt içi–serbest bölge” olarak belirlenir ve fatura üzerinde KDV istisnasına ilişkin uygun kod kullanılır. Yanlış kod seçilmesi, fatura reddine veya vergisel uyumsuzluğa yol açabileceğinden sürecin doğru bilinmesi önemlidir.
Serbest Bölgeye e-Fatura ve e-Arşiv Fatura Nasıl Kesilir?
Serbest bölgelere yapılan mal ve hizmet satışları, Türkiye sınırları içinde gerçekleşse de gümrük hattı dışında kabul edildiği için KDV açısından ihracat niteliği taşır. Bu nedenle düzenlenecek e-Fatura veya e-Arşiv faturada işlem türünün ve KDV istisna nedeninin doğru seçilmesi gerekir. 2025 yılı GİB e-Belge düzenlemelerine göre serbest bölgeye yapılan satışlarda fatura şu şekilde kesilir:
- Alıcı bilgisi doğru girilir: Serbest bölge firma unvanı, vergi numarası ve serbest bölge adresi eksiksiz yazılmalıdır.
- İşlem tipi “Yurt İçi – Serbest Bölge İşlemi” olarak seçilir: Bu işlem, e-İhracat faturası değildir. Normal e-Fatura ekranından “KDV istisnalı satış” şeklinde oluşturulur.
- KDV hesaplanmaz, istisna kodu seçilir: Serbest bölge teslimleri için kullanılan istisna kodları genellikle:
- 301 – İhracat İstisnası
- 302 – Serbest Bölgeye Yapılan Teslimler
Kodun doğru seçilmesi zorunludur; yanlış kod fatura reddine veya vergi uyumsuzluğuna neden olabilir.
- e-Fatura veya e-Arşiv türü alıcıya göre belirlenir: Alıcı firma e-Fatura mükellefiyse e-Fatura; değilse e-Arşiv Fatura düzenlenir.
- Dövizli kesim yapılabilir: Serbest bölge işlemlerinde dövizli fatura yaygındır; ancak e-Belge sistemi TL karşılığının gösterilmesini zorunlu kılar.
- İstisna açıklaması yazılır: “KDVK 11/1-a ve 12. madde kapsamında serbest bölge teslimi” gibi bir açıklama yer almalıdır.
- Mal gönderiliyorsa belge uyumu sağlanır: Faturadaki bilgiler, Serbest Bölge İşlem Formu (SBİF) ve varsa gümrük beyannamesi ile uyumlu olmalıdır.
Bu adımlar izlendiğinde serbest bölgeye düzenlenen e-Fatura veya e-Arşiv fatura, teknik ve vergisel açıdan 2025 yılı mevzuatına uygun şekilde hazırlanmış olur.
Serbest Bölgeye Yapılan Satışlarda e-Fatura Zorunluluğu Nedir?
Serbest bölgeye yapılan mal ve hizmet satışları, vergi mevzuatında KDV açısından ihracat niteliğinde kabul edildiği için elektronik belge düzeni açısından da özel bir konuma sahiptir. 2025 yılı Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) e-Belge düzenlemelerine göre, serbest bölgeye satış yapan ve e-Fatura mükellefiyetine tabi olan tüm işletmelerin, bu satışları mutlaka e-Fatura ile belgelendirmesi zorunludur.
Alıcı firmanın serbest bölgede bulunması ve e-Fatura mükellefi olması durumunda, satıcının e-Arşiv fatura kesmesi mümkün değildir; sistem bu işlemi otomatik olarak e-Fatura formatına yönlendirir. Bu zorunluluk, işlemin “serbest bölge teslimi” olarak kabul edilmesi ve KDV istisnası uygulanması gerektiği için getirilmiştir. e-Fatura zorunluluğunun temel nedenleri şunlardır:
- KDV istisnasının elektronik ortamda doğru tanımlanmasını sağlamak,
- İşlemin serbest bölge statüsüne uygun biçimde raporlanmasını güvence altına almak,
- Gümrük ve serbest bölge belgeleriyle uyumlu veri akışı oluşturmak,
- Yanlış belge türü nedeniyle oluşabilecek vergisel riskleri ortadan kaldırmak.
Alıcı firma e-Fatura mükellefi değilse, bu durumda serbest bölgeye satış e-Arşiv Fatura ile belgelendirilebilir; ancak istisna kodu ve KDV uygulaması yine aynı kurallara tabidir.
Serbest Bölgeye e-Fatura Keserken Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?
Serbest bölgeye yapılan satışlarda e-Fatura düzenlemek, normal yurt içi işlemlere göre daha fazla dikkat ve mevzuat bilgisi gerektirir. Çünkü serbest bölgeler “gümrük hattı dışında” kabul edildiğinden, bu işlemler KDV yönünden ihracat istisnası kapsamında değerlendirilir. Faturanın teknik ve vergisel olarak geçerli olabilmesi için aşağıdaki noktalara özen gösterilmelidir:
- Alıcı firma bilgileri doğru ve eksiksiz girilmelidir. Serbest bölge adresi, bölge adı, vergi numarası ve unvan mutlaka doğru yazılmalıdır; eksik adres ya da yanlış bölge kaydı teknik hata oluşturabilir.
- İşlem tipi doğru seçilmelidir. Bu işlem e-İhracat faturası değildir; e-Fatura ekranında “yurt içi – serbest bölge” işlemi olarak düzenlenmelidir.
- KDV hesaplanmadan, uygun istisna kodu kullanılmalıdır. 2025 GİB kodları arasında serbest bölge işlemleri için genellikle kullanılanlar:
301 – İhracat İstisnası
302 – Serbest Bölgeye Yapılan Teslimler
Yanlış kod seçilmesi faturanın reddine veya istisnanın kabul edilmemesine yol açabilir. - İstisna açıklaması mutlaka eklenmelidir. Örneğin: “KDVK 11/1-a ve 12. madde kapsamında serbest bölge teslimi” gibi.
- Dövizli fatura kesilecekse TL karşılığı gösterilmelidir. 2025 e-Belge standardına göre dövizli faturaların TL karşılığı sistem tarafından otomatik hesaplanmak zorundadır.
- Faturadaki bilgiler SBİF ve gümrük evraklarıyla uyumlu olmalıdır. Mal teslimlerinde fatura, Serbest Bölge İşlem Formu (SBİF) ve varsa gümrük beyannamesi ile birebir uyumlu olmalıdır.
- Alıcının e-Fatura mükellefi olup olmadığı kontrol edilmelidir. Mükellefse e-Fatura; değilse e-Arşiv Fatura düzenlenir. Yanlış belge türü, hukuken geçersiz fatura anlamına gelir.
- Malın teslim şekli ve açıklaması açıkça belirtilmelidir. “Serbest bölge teslimi – ihracat istisnası kapsamında” gibi net ifadeler kullanılmalıdır.
- Vergi satırlarının boş bırakılmaması gerekir. KDV alanı “0” değerli olacak şekilde doldurulmalı; istisna kodu kesinlikle boş bırakılmamalıdır.
Bu kurallara uyularak düzenlenen e-Fatura, teknik olarak GİB sistemine uygun olur ve KDV istisnasının sorunsuz şekilde uygulanmasını sağlar.
Serbest bölge KDV İstisna Kodu Nedir?
Serbest bölgeye yapılan mal ve hizmet satışları, KDV Kanunu’nun 11/1-a ve 12. maddeleri kapsamında ihracat istisnası sayıldığından, bu işlemler için e-Fatura veya e-Arşiv faturada KDV hesaplanmaz. Bunun yerine GİB’in belirlediği KDV istisna kodlarından biri seçilir. 2025 yılı e-Belge sisteminde serbest bölge işlemleri için en sık kullanılan istisna kodları şunlardır:
- 301 – İhracat İstisnası (KDVK 11/1-a kapsamında yurt dışına veya serbest bölgeye yapılan teslimlerde kullanılır.)
- 302 – Serbest Bölgeye Yapılan Teslimler (Mal gönderiminin serbest bölge içinde yapılması durumunda tercih edilir.)
Bu kodlardan birinin seçilmesi zorunludur. Kodu yanlış seçmek veya boş bırakmak, faturanın hatalı sayılmasına, serbest bölge iskontası uygulanmamasına veya istisnanın kabul edilmemesine yol açabilir. Doğru istisna kodu kullanıldığında, fatura teknik ve vergisel açıdan mevzuata uygun şekilde düzenlenmiş olur.
Serbest Bölgeye e-Fatura Kesmenin Avantajları Nelerdir?
Serbest bölgeye yapılan satışlarda e-Fatura kullanmak, teknik ve vergisel süreçlerde işletmelere önemli kolaylıklar sağlar. Serbest bölgeler KDV açısından ihracat niteliğinde değerlendirildiğinden, e-Fatura düzenlemek işlemlerin daha hızlı, güvenli ve mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmesini mümkün kılar. Bu uygulamanın başlıca avantajları şunlardır:
- KDV istisnasının doğru uygulanmasını sağlar: e-Fatura sistemi, KDV’nin otomatik olarak sıfırlanmasını ve istisna kodunun doğru alana işlenmesini kolaylaştırır. Bu sayede serbest bölge işlemlerinde vergisel hata riski büyük ölçüde azalır.
- Belge reddi riskini azaltır: Manuel fatura kesiminde yapılan yanlış kod seçimi, eksik alan doldurma veya hatalı vergi satırı gibi sorunlar e-Fatura sisteminde otomatik kontrollerle engellenir.
- Gümrük ve SBİF belgeleriyle uyumu kolaylaştırır: Serbest Bölge İşlem Formu ve gümrük evraklarıyla tutarlı veri girişi yapılabileceği için süreç daha hızlı ilerler ve resmi kontroller sorunsuz tamamlanır.
- Elektronik ortamda güvenli arşivleme sağlar: e-Faturalar GİB standartlarına göre saklandığından, işletme içi denetimlerde ve resmi incelemelerde kolay erişim imkânı sunar.
- Dövizli işlem kolaylığı sunar: Dövizle kesilen faturaların TL karşılığı sistem tarafından otomatik hesaplanır; kur farkı veya yanlış çevrim hatalarının önüne geçilir.
- İş süreçlerini hızlandırır: Fatura düzenleme, gönderme ve onay süreçleri elektronik ortamda çok daha hızlı ilerler; serbest bölgeye düzenli mal gönderen işletmeler için büyük zaman avantajı sağlar.
KolayBi’ Ön Muhasebe Programı ile e-İhracat Faturalarınızı kolayca oluşturarak, serbest bölgedeki işletmeniz için ya da serbest bölgeye yapacağınız mal/hizmet satışlarında işlemlerinizi hızlandırın!
E-İhracat Faturasının ne olduğunu ve nasıl kesileceğini detaylarıyla anlattığımız e-İhracat Faturası Nedir? Nasıl Kesilir? içeriğimiz ile, konu hakkında detaylı bilgiye sahip olabilir, ihracat e-faturalarınızı zahmetsizce düzenleyebilirsiniz. KolayBi’yi 14 gün boyunca ücret ödemeden deneyebilir, işletmenizi dijitalleştirmeye KolayBi’ ile hemen başlayabilirsiniz!
