KDV iadesi, mükelleflerin yaptıkları işlemler sonucunda hesaplanan Katma Değer Vergisi’nin, ödenmesi gerekenden fazla olması veya bazı işlemlerin KDV’den istisna tutulması nedeniyle ortaya çıkan devreden vergi alacağının devlet tarafından mükellefe geri ödenmesi sürecidir. İhracat yapan işletmeler, tevkifatlı işlemler, indirimli oran kapsamındaki satışlar ve belirli istisna türlerine tabi teslimler KDV iadesi talep etme hakkına sahiptir. 2025 yılı itibarıyla KDV iade süreci tamamen dijitalleşmiş olup, e-Beyanname ve e-Defter uygulamalarıyla entegre şekilde yürütülmektedir.
KDV iadesi almak için mükelleflerin, önce ilgili döneme ait KDV beyannamesini hazırlayıp vermesi, ardından iade hakkı doğuran işlemleri doğru şekilde beyan etmesi gerekir. Bu beyan üzerine Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), mükelleften bazı destekleyici belgeler, listeler veya raporlar talep edebilir. İade, mükellefin tercihine göre nakden veya mahsuben yapılır. Nakden iadelerde teminat veya YMM raporu gerekebilirken, mahsuben iadelerde vergi borçlarına veya SGK primlerine mahsup talebi yapılabilir.
KDV İadesi Nedir?
KDV iadesi, mükelleflerin yaptıkları işlemler sonucunda hesaplanan Katma Değer Vergisi’nin, ödenmesi gerekenden fazla çıkması veya bazı işlemlerin KDV’den istisna tutulması nedeniyle devreden vergi alacağı oluşturması durumunda, bu tutarın mükellefe geri ödenmesini ifade eder. Türk vergi sisteminde KDV, indirim mekanizmasına tabi olduğu için, işletmeler alışlarında ödedikleri KDV’yi satışlarından hesaplanan KDV’den düşer. Bazı dönemlerde bu indirimler satışlardan hesaplanan vergiden daha yüksek olursa, devreden KDV doğar ve belirli işlemlerde bu tutarın iadesi mümkündür.
İhracat, tevkifatlı işlemler, indirimli oran kapsamındaki teslimler ve bazı istisna tipleri KDV iadesi hakkı tanır. Bu tür işlemlerde mükellefler, yüklenmiş oldukları ancak satış aşamasında yansıtamadıkları KDV’yi geri alabilirler. İade, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yapılan inceleme ve kontrollerin ardından nakden veya mahsuben gerçekleştirilir.
Kimler KDV İadesi Alır?
KDV iadesi, belirli işlem türleri nedeniyle yüklenilen KDV’nin satış aşamasında yansıtılamaması veya mevzuat gereği KDV hesaplanmaması durumunda ortaya çıkar. Bu nedenle KDV iadesi alma hakkı, yalnızca KDV iadesi doğuran işlemleri yapan mükelleflere tanınmıştır. 2025 yılı itibarıyla KDV iadesi alabilecek başlıca mükellef grupları şunlardır:
- İhracat yapan mükellefler: İhracat teslimleri KDV’den istisna olduğundan, ihracatçılar yüklenmiş oldukları KDV’yi iade olarak talep edebilir.
- Tevkifat kapsamındaki işlemleri yapanlar: Kısmi tevkifat uygulanan teslim ve hizmetlerde, satıcı tarafından yüklenilen ancak tahsil edilemeyen KDV iade konusu olabilir.
- İndirimli orana tabi mal ve hizmet satanlar: %1 veya %8 gibi düşük KDV oranına tabi satışlarda, alışlardaki yüksek oranlı KDV nedeniyle devreden vergi oluşur ve mevzuat belirli kalemlerde iade hakkı tanır.
- KDV istisnası kapsamındaki teslim ve hizmetleri yapanlar:
- İhracat sayılan satışlar
- Serbest bölgeye yapılan teslimler
- Uluslararası taşımacılık
- Diplomatik istisnalar gibi işlemleri gerçekleştiren mükellefler yüklenilen KDV’yi iade alabilir.
- Yatırım teşvik belgesi kapsamında makine-teçhizat teslimi yapanlar: Bu teslimlerde KDV hesaplanmadığı için yüklenilen vergiler iade kapsamına alınır.
- KDV Kanunu’nda özel olarak iade hakkı tanınan sektörlerde faaliyet gösteren işletmeler: Enerji, savunma sanayi, uluslararası taşımacılık, bazı finansal işlemler gibi alanlarda KDV iade uygulamaları özel düzenlemelere tabidir.
KDV iadesi, her mükellefin yararlanabileceği genel bir uygulama değildir; yalnızca iade hakkı doğuran işlemleri gerçekleştiren işletmeler bu haktan yararlanabilir. Bu nedenle iadenin mümkün olup olmadığının belirlenmesi, mükellefin faaliyet türüne ve yaptığı işlemlerin KDV mevzuatındaki yerine bağlıdır.
KDV İadesi Ne Zaman Talep Edilir?
KDV iadesi, mükellefin iade hakkı doğuran işlemi gerçekleştirdiği döneme ait KDV Beyannamesi verildikten sonra talep edilebilir. İade talebi, beyanname ile birlikte ya da beyannamenin verilmesini takip eden süreçte yapılabilir; ancak iade hakkının doğduğu döneme ilişkin beyanın doğru şekilde verilmiş olması zorunludur.
Mükellef, ilgili dönemde ihracat, tevkifatlı işlem, indirimli oranlı satış veya KDV istisnası kapsamına giren bir işlem yaptıysa, bu işlemlere ait yüklenilen KDV tutarını beyannamede gösterir ve iade talebini sistemi üzerinden başlatabilir. İade, nakden veya mahsuben istenebilir; nakden iadelerde teminat veya YMM tasdik raporu süreçleri devreye girer.
KDV iadesi talebi için belirli bir aylık sınırlama olmasa da, yıl sonu itibarıyla devreden KDV’nin tamamı takip eden yıllarda da iade talebine konu olabilir. Bununla birlikte bazı özel iade türlerinde (örneğin indirimli oran iadesi) mevzuatla belirlenmiş dönemsel sınırlamalar ve alt limitler bulunmaktadır.
KDV İadesi Nasıl Hesaplanır?
KDV iadesi, mükellefin iade hakkı doğuran işlemleri nedeniyle yüklenmiş olduğu KDV ile bu işlemler için hesaplanan KDV arasındaki fark esas alınarak hesaplanır. Temel prensip, işletmenin yaptığı alışlarda ödediği KDV’nin, ilgili satışta yansıtılamayan kısmının iade edilebilmesidir. Bu nedenle hesaplama, yüklenilen KDV – hesaplanan KDV formülü doğrultusunda yapılır.
İade hesaplaması için ilk adım, iade hakkı doğuran işlemlere ilişkin yüklenilen KDV listesinin oluşturulmasıdır. Bu liste; alış faturaları, gider belgeleri, ithalat KDV’leri ve işleme konu olan mal veya hizmetin maliyetine doğrudan bağlı diğer vergi yüklerini içerir. Ardından iade hakkı doğuran satış veya teslimde hesaplanan KDV tutarı belirlenir. Bu iki tutar karşılaştırıldığında, yüklenilen KDV hesaplanan KDV’den yüksekse, aradaki fark iade edilebilir KDV tutarını oluşturur.
Bazı özel durumlarda (indirimli oran iadesi, tevkifatlı teslimler gibi) iade hesabına mevzuat tarafından belirlenmiş formüller, sektör bazlı sınırlar veya alt limitler uygulanabilir. İade tutarı, iade türüne göre (nakden/mahsuben) farklı inceleme süreçlerinden geçebilir.
KDV İadesi Hangi Durumlarda Gerçekleşir?
KDV iadesi, mükellefin yaptığı işlemler sonucunda yüklenmiş olduğu Katma Değer Vergisi’nin satış aşamasında yansıtılamaması veya mevzuat gereği KDV hesaplanmaması nedeniyle ortaya çıkan devreden vergi alacağının iade edilebilir hâle gelmesi durumunda gerçekleşir. Türk KDV sisteminde bazı işlem türleri özel olarak iade hakkı tanır ve bu işlemler gerçekleştiğinde mükellef, yüklenilen KDV’nin belirli bir kısmını veya tamamını geri alma imkânı elde eder. KDV iadesinin gerçekleştiği başlıca durumlar şunlardır:
- İhracat işlemleri: İhracat teslimlerinde KDV hesaplanmadığı için, ihracatçının alışlarında ödediği KDV iade kapsamında değerlendirilir.
- İhracat sayılan satışlar ve hizmetler: Serbest bölgelere yapılan teslimler, yurtdışındaki müşterilere sunulan bazı hizmetler gibi işlemler de iade hakkı doğurur.
- Tevkifat kapsamındaki teslim ve hizmetler: Kısmi tevkifat uygulanan işlemlerde, satıcı tarafından yüklenilen verginin bir kısmı tahsil edilemediğinden iade söz konusu olabilir.
- İndirimli orana tabi satışlar: %1 veya %8 oranında KDV uygulanmasına rağmen alışlarda daha yüksek KDV ödenmişse, aradaki fark belirli limitler dahilinde iade edilir.
- KDV istisnası kapsamındaki teslimler: KDV Kanunu’nun 11, 13, 14, 15 ve 17. maddeleri başta olmak üzere, özel istisna kapsamına giren işlemlerde yüklenilen KDV iade doğurur.
- Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki makine-teçhizat teslimleri: Bu teslimlerde KDV uygulanmadığı için yüklenilen vergiler iade hakkı oluşturur.
- Bazı uluslararası taşımacılık işlemleri: Uluslararası taşımacılık istisnası kapsamında yapılan teslim ve hizmetlerde de iade imkânı vardır.
KDV iadesi, ancak mevzuatta açıkça iade hakkı tanınan işlemler yapıldığında gerçekleşir.
KDV İadesi İçin Gerekli Evraklar Nelerdir?
KDV iadesi talep edebilmek için mükellefin, iade hakkı doğuran işlemleri belgelendirmesi ve bu işlemlerle ilgili yüklenilen vergiyi kanıtlayan evrakları eksiksiz şekilde hazırlaması gerekir. 2025 yılı itibarıyla KDV iadesi başvuruları büyük ölçüde dijital ortamda yürütülse de, destekleyici belgelerin doğru ve tam olması inceleme sürecini hızlandırır. KDV iadesi için gerekli temel evraklar genel olarak şunlardır:
- KDV beyannamesi (ilgili döneme ait): İade hakkı doğuran işlemin beyan edildiği dönemde verilmiş olmalıdır.
- Yüklenilen KDV listesi: İade konusu işlemle doğrudan ilgili alış faturalarının yer aldığı detaylı liste.
- İade hakkı doğuran işlem listesi: İhracat, tevkifatlı satış, indirimli oranlı teslim gibi işlemlere ilişkin satış faturalarının listesi.
- Satış faturaları ve alış faturaları: Sistemden otomatik çekilebilse de, inceleme sırasında referans olarak kullanılabilir.
- Gümrük beyannamesi (ihracat iadelerinde): İhracatın gerçekleştiğini gösteren gümrük çıkış beyannamesi veya elektronik teyit.
- İhracat taşımacılık belgeleri (var ise): Konteyner, taşıma, yükleme belgeleri gibi destekleyici evraklar.
- YMM KDV iadesi tasdik raporu veya teminat mektubu (nakden iadelerde): İade tutarı belirli limitleri aşıyorsa YMM tasdik raporu veya teminat zorunlu olabilir.
- Mahsup talep dilekçesi (mahsuben iadelerde): Vergi borçlarına, SGK primlerine veya diğer kamu borçlarına mahsup talebi için.
- Ek mevzuat belgeleri (işlem türüne göre)
- Tevkifatlı işlemlerde tevkifat hesaplamaları
- İndirimli oran iadesinde oran hesaplama tablosu
- Yatırım teşvik belgeli işlemlerde teşvik belgesi ve makine-teçhizat listesi
KDV İadesi İndirimi Nedir?
KDV iadesi indirimi, mükellefin iade hakkı doğuran işlemleri nedeniyle yüklenmiş olduğu Katma Değer Vergisi’nin, satış aşamasında yansıtılamayan kısmının indirim yoluyla telafi edilmesi durumunu ifade eder. Türk KDV sisteminde temel prensip, mükellefin alışlarında ödediği KDV’yi satışlarında hesaplanan KDV’den düşebilmesidir. Bazı teslim ve hizmetlerde satış aşamasında KDV hesaplanmaz veya düşük oranlı hesaplanır; bu durumda yüklenilen KDV’nin bir kısmı indirim yoluyla devreder, iade hakkı tanınan işlemlerde ise bu devreden vergi iade indirimi kapsamında geri alınabilir hâle gelir.
KDV iadesi indirimi ihracat, indirimli oranlı teslimler, tevkifat kapsamındaki işlemler ve KDV istisnası bulunan satışlarda ortaya çıkar. Mükellef bu işlemler nedeniyle yansıtmadığı veya yansıtamadığı KDV’yi önce indirim hesaplarına alır; indirim yoluyla telafi edilemeyen kısmı ise ilgili mevzuata uygun şekilde iade olarak talep edilebilir.
Basit bir ifadeyle KDV iadesi indirimi, yüklenilen KDV’nin önce indirim mekanizmasına dahil edilmesi, indirimle giderilemeyen tutarın ise iade olarak alınabilmesini sağlayan vergisel bir haktır. Bu uygulama, işletmelerin vergi yükünü azaltırken nakit akışını da destekleyen önemli bir avantaj sunar.
Konut Tesliminde KDV İadesi Nasıl Gerçekleşir?
Konut teslimlerinde KDV iadesi, indirimli oran uygulanan konut satışlarında yüklenilen KDV’nin satış aşamasında yansıtılamaması sonucu oluşan iade alacağının mükellefe geri ödenmesiyle gerçekleşir. Türkiye’de konut teslimleri, konutun niteliğine ve bulunduğu bölgenin emlak birim metrekare değerine göre %1, %8 veya %20 KDV oranına tabi tutulur. İndirimli oranlı (%1 veya %8) teslimlerde, inşaat firmalarının alışlarında ödediği yüksek oranlı KDV, satışta düşük oran uygulandığı için tam olarak mahsup edilemez. Bu durumda aradaki KDV farkı konut teslimi KDV iadesi olarak talep edilebilir. Konut tesliminde KDV iadesi süreci şu şekilde gerçekleşir:
Öncelikle inşaat firması, ilgili döneme ait KDV beyannamesinde konut satışlarını ve bu satışlara ilişkin indirimli oran kaynaklı iade hakkını beyan eder. Bu beyanda, konutun teslim edildiği dönem esas alınır; fatura kesilmeden iade talebi doğmaz. Beyan sonrasında mükellef, iade talebine ilişkin yüklenilen KDV listesi, satış faturaları, inşaat maliyetlerini gösteren belgeler ve gerekiyorsa tapudan alınan konut teslimine ilişkin evraklar gibi destekleyici belgeleri hazırlar.
İade talebi nakden ve mahsuben yapılabilir. Nakden yapılan iadelerde, tutarın büyüklüğüne bağlı olarak YMM tasdik raporu veya teminat mektubu gerekebilir. Mahsuben iadelerde ise tutar, mükellefin vergi borçlarına veya SGK primlerine mahsup edilir. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın gerçekleştirdiği kontroller sonucunda belgelerde eksiklik yoksa iade işlemi tamamlanır.
