.webp)
Özel Tüketim Vergisi'ne (ÖTV) tabi ürünlerin satışı yapıldığında düzenlenen faturalar, hesaplama yöntemleri ve içerikleri bakımından standart faturalardan farklıdır. 4760 sayılı ÖTV Kanunu kapsamında belirlenen mal gruplarında yapılan satışlarda, fatura üzerinde ÖTV'nin ve buna bağlı olarak hesaplanan KDV'nin ayrı kalemler hâlinde gösterilmesi zorunludur. Bu nedenle ÖTV'li fatura kesmek, işletmelerin vergi mevzuatına uygun hareket etmesini ve satış süreçlerini doğru raporlayabilmesini sağlar.
2026 yılı düzenlemelerine göre ÖTV, ürün bedeline eklenen bir tüketim vergisi olup; motorlu taşıtlardan akaryakıta, tütün mamullerinden dayanıklı tüketim mallarına kadar çeşitli ürünlerde uygulanır. ÖTV'nin fatura üzerindeki gösterimi, verginin şeffaf bir şekilde hesaplandığını ortaya koyar ve toplam satış tutarının belirlenmesinde önemli rol oynar.
Özel Tüketim Vergisi Nedir? Hangi Ürünlere Uygulanır?
Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), belirli mal ve ürün gruplarına yönelik olarak uygulanan, harcamalar üzerinden alınan özel bir tüketim vergisidir. 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'na göre ÖTV'nin temel amacı; lüks tüketimi sınırlamak, çevreye veya topluma olumsuz etkileri olan ürünlerin kullanımını kontrol altına almak ve devlet gelirlerini düzzenlemektir. 2026 yılı itibarıyla ÖTV aşağıdaki ürün gruplarında uygulanmaktadır:
- Motorlu taşıtlar (otomobil, motosiklet, minübüs, otobüs, kamyonet vb.)
- Akaryakıt ürünleri (benzin, motorin, LPG, yağlama ürünleri)
- Tütün mamulleri ve alkollü içkiler
- Kozmetik ve lüks tüketim ürünleri
- Dayanıklı tüketim malları (beyaz eşya, bazı elektronik ürünler)
- Çevreye etki eden veya sağlığa zarar verebilecek ürünler
- Bazı içecekler ve kolalı ürünler
ÖTV'li Fatura Nedir?
ÖTV'li fatura, Özel Tüketim Vergisi'ne (ÖTV) tabi bir mal veya hizmetin satışı sırasında düzenlenen ve üzerinde ÖTV tutarının açıkça gösterildiği faturadır. 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'na göre belirlenen ürün gruplarında satış yapıldığında, işletmelerin faturada ürün bedelini ve buna eklenen ÖTV tutarını ayrı bir satır olarak belirtmesi zorunludur.
ÖTV'li fatura, normal satış faturalarından farklı olarak iki temel özelliğe sahiptir:
- ÖTV'nin ayrıca hesaplanması ve fatura üzerinde gösterilmesi,
- KDV'nin, ÖTV eklenmiş matrah üzerinden hesaplanması.
2026 yılı itibarıyla e-Fatura ve e-Arşiv düzenleme zorunluluğu, ÖTV alanlarının sistemde doğru doldurulmasını gerektirmektedir; akıi hâlde kesilen belge teknik olarak geçersiz sayılabilir.
ÖTV'li Fatura Nasıl Kesilir?
ÖTV'ye tabi bir mal veya hizmet satıldığında, düzenlenen faturada Özel Tüketim Vergisi'nin doğru şekilde hesaplanması ve açık bir biçimde gösterilmesi zorunludur. 4760 sayılı ÖTV Kanunu ve 2026 yılı e-Belge düzenlemeleri, ÖTV'li fatura oluşturma sürecini belirli teknik kurallara bağlamaktadır. ÖTV'li fatura kesme süreci şu adımlardan oluşur:
- Satılan ürünün ÖTV kapsamına girip girmediği belirlenir.
- Ürünün ÖTV oranı veya maktu tutarı tespit edilir.
- Ürünün ÖTV tutarı hesaplanır ve fatura üzerinde "ÖTV" satırı olarak ayrı bir kalem şeklinde gösterilir.
- KDV, ÖTV dahil edilmiş matrah üzerinden hesaplanır: KDV Matrahı = Ürün Bedeli + ÖTV Tutarı
- Fatura bilgileri eksiksiz doldurulur: fatura tarihi, seri–sıra numarası, satıcı ve alıcı bilgileri, ürünün tam tanımı, birimi ve miktarı, birim fiyat, ÖTV oranı/tutarı, KDV oranı, ara toplam ve genel toplam.
- e-Fatura veya e-Arşiv düzzenleniyorsa sistemde ÖTV alanları zorunlu olarak işaretlenir.
- Fatura, satıcı tarafından onaylanıp alıcıya iletilir. Elektronik faturalarda mali mühür veya elektronik imza kullanılmaktadır.
ÖTV'li Fatura Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır?
ÖTV'ye tabi bir ürünün satışında düzenlenen faturasın muhasebe kaydında ürün bedeli, ÖTV tutarı ve KDV doğru hesaplanarak ilgili hesaplara yansıtılmalıdır. 2026 yılı itibarıyla Tekdüzen Hesap Planı'na göre ÖTV, satıcı açısından devlete aktarılmak üzere tahsil edilen bir vergi niteliğinde olduğu için "360 Ödenecek Vergi ve Fonlar" hesabında izlenir. Aşağıda örnek bir satış işlemi üzerinden ÖTV'li faturasın muhasebe kaydı yer almaktadır:
Örnek İşlem:
Ürün bedeli: 1.000 TL
ÖTV oranı: %20 → ÖTV tutarı = 200 TL
KDV oranı: %20 → KDV matrahı = 1.000 + 200 = 1.200 TL
KDV tutarı = 240 TL
Fatura toplamı = 1.440 TL
Muhasebe Kaydı (Yevmiye Maddesi):
100/120 Kasa / Alıcılar: Borç 1.440 TL
600 Yurtıçi Satışlar: Alacak 1.000 TL
391 Hesaplanan KDV: Alacak 240 TL
360 Ödenecek Vergi ve Fonlar (ÖTV): Alacak 200 TL
Bu muhasebe kaydında: 600 Yurtıçi Satışlar ürünün satış gelirini, 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar devlete aktarılacak ÖTV tutarını, 391 Hesaplanan KDV müşteriden tahsil edilen KDV yükümlülüğünü gösterir. 100/120 hesapları, faturasının tahsilat veya alıcıya borçlandırılması durumuna göre kullanılır.
