ÖTV'li Fatura Nedir? Nasıl Kesilir?

Özel Tüketim Vergisi’ne (ÖTV) tabi ürünlerin satışı yapıldığında düzenlenen faturalar, hesaplama yöntemleri ve içerikleri bakımından standart faturalardan farklıdır. 4760 sayılı ÖTV Kanunu kapsamında belirlenen mal gruplarında yapılan satışlarda, fatura üzerinde ÖTV’nin ve buna bağlı olarak hesaplanan KDV’nin ayrı kalemler hâlinde gösterilmesi zorunludur. Bu nedenle ÖTV’li fatura kesmek, işletmelerin vergi mevzuatına uygun hareket etmesini ve satış süreçlerini doğru raporlayabilmesini sağlar.

2025 yılı düzenlemelerine göre ÖTV, ürün bedeline eklenen bir tüketim vergisi olup; motorlu taşıtlardan akaryakıta, tütün mamullerinden dayanıklı tüketim mallarına kadar çeşitli ürünlerde uygulanır. ÖTV’nin fatura üzerindeki gösterimi, verginin şeffaf bir şekilde hesaplandığını ortaya koyar ve toplam satış tutarının belirlenmesinde önemli rol oynar. Bu nedenle ÖTV’li fatura kesim sürecinin nasıl işlediğini anlamak, satıcı ve alıcı taraf için büyük önem taşır.

Özel Tüketim Vergisi Nedir? Hangi Ürünlere Uygulanır?

Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), belirli mal ve ürün gruplarına yönelik olarak uygulanan, harcamalar üzerinden alınan özel bir tüketim vergisidir. 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’na göre ÖTV’nin temel amacı; lüks tüketimi sınırlamak, çevreye veya topluma olumsuz etkileri olan ürünlerin kullanımını kontrol altına almak ve devlet gelirlerini düzenlemektir. ÖTV, her ürün için farklı oranlara sahip olabilir; bazı ürünlerde maktu (birim başına), bazılarında oransal, bazılarında ise her ikisinin birlikte uygulandığı karma bir yapı görülebilir. 2025 yılı itibarıyla ÖTV aşağıdaki ürün gruplarında uygulanmaktadır:

• Motorlu taşıtlar (otomobil, motosiklet, minibüs, otobüs, kamyonet vb.)
• Akaryakıt ürünleri (benzin, motorin, LPG, yağlama ürünleri)
• Tütün mamulleri ve alkollü içkiler
• Kozmetik ve lüks tüketim ürünleri
• Dayanıklı tüketim malları (beyaz eşya, bazı elektronik ürünler)
• Çevreye etki eden veya sağlığa zarar verebilecek ürünler
• Bazı içecekler ve kolalı ürünler

ÖTV kapsamına giren ürünlerin listesi, Kanun’a ekli I, II, III ve IV sayılı listelerde ayrıntılı şekilde açıklanmıştır ve bu listelerde yer alan ürünler satıldığında mutlaka ÖTV hesaplanır. Uygulanan ÖTV, ürünün maliyetini etkiler ve KDV matrahını artırdığı için toplam satış tutarı üzerinde önemli bir rol oynar.

ÖTV'li Fatura Nedir?

ÖTV’li fatura, Özel Tüketim Vergisi’ne (ÖTV) tabi bir mal veya hizmetin satışı sırasında düzenlenen ve üzerinde ÖTV tutarının açıkça gösterildiği faturadır. 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’na göre belirlenen ürün gruplarında satış yapıldığında, işletmelerin faturada ürün bedelini ve buna eklenen ÖTV tutarını ayrı bir satır olarak belirtmesi zorunludur.

ÖTV’li fatura, normal satış faturalarından farklı olarak iki temel özelliğe sahiptir:

1. ÖTV’nin ayrıca hesaplanması ve fatura üzerinde gösterilmesi,
2. KDV’nin, ÖTV eklenmiş matrah üzerinden hesaplanması.

Bu nedenle ÖTV’li fatura, lüks tüketim, akaryakıt, tütün ve alkollü ürünler, motorlu taşıtlar, dayanıklı tüketim malları gibi ÖTV’ye tabi ürünlerin satışında kullanılan özel bir fatura türüdür. 2025 yılı itibarıyla e-Fatura ve e-Arşiv düzenleyen işletmeler, sistemde ÖTV alanlarını doğru doldurmakla yükümlüdür; aksi hâlde kesilen belge teknik olarak geçersiz sayılabilir. ÖTV’li fatura düzenlemek vergi şeffaflığı sağlamak ve satıcının ÖTV yükümlülüğünü doğru şekilde yerine getirmesi açısından zorunludur.

ÖTV'li Fatura Nasıl Kesilir?

ÖTV’ye tabi bir mal veya hizmet satıldığında, düzenlenen faturada Özel Tüketim Vergisi’nin doğru şekilde hesaplanması ve açık bir biçimde gösterilmesi zorunludur. 4760 sayılı ÖTV Kanunu ve 2025 yılı e-Belge düzenlemeleri, ÖTV’li fatura oluşturma sürecini belirli teknik kurallara bağlamaktadır. ÖTV’nin yanlış hesaplanması veya faturada eksik gösterilmesi, belgenin hatalı sayılmasına ve vergi cezalarına neden olabilir. Bu nedenle kesim sürecinin doğru yürütülmesi önemlidir. ÖTV’li fatura kesme süreci şu adımlardan oluşur:

1. Satılan ürünün ÖTV kapsamına girip girmediği belirlenir. Ürün, ÖTV Kanunu’na ekli I, II, III veya IV sayılı listelerde yer alıyorsa fatura ÖTV’li olarak düzenlenir.
2. Ürünün ÖTV oranı veya maktu tutarı tespit edilir.
   
   • Bazı ürünlerde oran (%) uygulanır.
   • Bazılarında birim başına maktu vergi vardır.
   • Bazı ürünlerde maktu ve oransal ÖTV birlikte uygulanır.
3. Ürünün ÖTV tutarı hesaplanır. Bu tutar ürün fiyatına eklenir ve fatura üzerinde “ÖTV” satırı olarak ayrı bir kalem şeklinde gösterilir.
4. KDV, ÖTV dahil edilmiş matrah üzerinden hesaplanır. 2025 yılı KDV düzenlemelerine göre KDV matrahı şu şekildedir: KDV Matrahı = Ürün Bedeli + ÖTV Tutarı
5. Fatura bilgileri eksiksiz doldurulur:
   
   • Fatura tarihi
   • Seri – sıra numarası
   • Satıcı ve alıcı bilgileri
   • Ürünün tam tanımı, birimi ve miktarı
   • Birim fiyat, ÖTV oranı/tutarı, KDV oranı
   • Ara toplam, toplam vergi tutarları ve genel toplam
6. e-Fatura veya e-Arşiv düzenleniyorsa sistemde ÖTV alanları zorunlu olarak işaretlenir. 2025 e-Belge standartlarında ÖTV alanının boş bırakılması veya hatalı tanımlanması teknik hata oluşturur.
7. Fatura, satıcı tarafından onaylanıp alıcıya iletilir. Fiziki kesimde imza zorunluyken, elektronik faturalarda mali mühür veya elektronik imza kullanılmaktadır.

ÖTV’li fatura bu adımlarla doğru şekilde oluşturulduğunda vergi mevzuatına uygun olur ve işletmenin muhasebe kayıtlarında netlik sağlar. 

ÖTV'li Fatura Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır?

ÖTV’ye tabi bir ürünün satışında düzenlenen faturanın muhasebe kaydında ürün bedeli, ÖTV tutarı ve KDV doğru hesaplanarak ilgili hesaplara yansıtılmalıdır. 2025 yılı itibarıyla Tekdüzen Hesap Planı’na göre ÖTV, satıcı açısından devlete aktarılmak üzere tahsil edilen bir vergi niteliğinde olduğu için “360 Ödenecek Vergi ve Fonlar” hesabında izlenir. KDV ise ÖTV dahil edilerek hesaplandığından kayıt sırasında her iki vergi kalemi ayrı ayrı gösterilir. Aşağıda örnek bir satış işlemi üzerinden ÖTV’li faturanın muhasebe kaydı yer almaktadır:

Örnek İşlem:Ürün bedeli: 1.000 TL
ÖTV oranı: %20 → ÖTV tutarı = 200 TL
KDV oranı: %20 → KDV matrahı = 1.000 + 200 = 1.200 TL
KDV tutarı = 240 TL
Fatura toplamı = 1.440 TL

Muhasebe Kaydı (Yevmiye Maddesi):

Hesap Kodu

Hesap Adı

Borç (TL)

Alacak (TL)

100/120

Kasa / Alıcılar

1.440

600

Yurtiçi Satışlar

1.000

391

Hesaplanan KDV

240

360

Ödenecek Vergi ve Fonlar (ÖTV)

200

Açıklama: ÖTV’ye tabi ürün satışına ilişkin 1.000 TL bedelli faturada 200 TL ÖTV ve 240 TL KDV hesaplanmış olup, tahsil edilen toplam 1.440 TL ilgili hesaplara kaydedilmiştir. Bu muhasebe kaydında:

• 600 Yurtiçi Satışlar, ürünün satış gelirini temsil eder.
• 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar, devlete aktarılacak ÖTV tutarını gösterir.
• 391 Hesaplanan KDV, müşteriden tahsil edilen KDV yükümlülüğünü gösterir.
• 100/120 hesapları, faturanın tahsilat veya alıcıya borçlandırılması durumuna göre kullanılır.

‍