ÖTV'li Fatura Nedir? Nasıl Kesilir?

ÖTV'li fatura, Özel Tüketim Vergisi Kanunu kapsamındaki bir malı ilk kez piyasaya sunan imalatçı, ithalatçı veya ilk tescilini yapan motorlu araç ticareti mükelleflerinin düzenlediği, verginin fatura üzerinde ayrıca hesaplanarak gösterildiği satış belgesidir. Standart bir satış faturasından en büyük farkı, verginin tek aşamalı doğması ve katma değer vergisi matrahına doğrudan girmesidir.

Esnafın en sık yaptığı hata, piyasadan ÖTV'si ödenmiş olarak aldığı malı satarken faturada yeniden ÖTV satırı açmaya çalışmaktır. Oysa ÖTV, KDV gibi her el değiştirmede yeniden doğan bir vergi değildir. 4760 sayılı Kanunun 15. maddesi uyarınca, sadece kanunen mükellef sayılanlar satış belgelerinde ÖTV'yi ayrıca göstermek zorundadır. Mükellef olmadığı halde faturasında ÖTV gösteren işletmeler, haksız yere tahsil ettikleri bu vergiyi vergi dairesine beyan edip ödemekle yükümlü tutulur.

ÖTV Faturası Hangi Mallar İçin Düzenlenir?

4760 sayılı Kanuna ekli dört ayrı liste, verginin konusuna giren malları belirler. Hizmet teslimlerinde ÖTV uygulanmaz; vergi yalnızca fiziki malların ilk tesliminde veya ithalatında doğar:

• I sayılı liste; akaryakıt ürünleri, doğal gaz, LPG, tiner ve madeni yağları kapsar.
• II sayılı liste; otomobil, motosiklet, kamyonet, otobüs, helikopter ve yat gibi motorlu taşıtları içine alır.
• III sayılı liste; alkollü içecekler, tütün mamulleri, purolar ve kolalı gazozlardan oluşur.
• IV sayılı liste; beyaz eşya, küçük ev aletleri, cep telefonları, havyar, kürk ve kozmetik gibi lüks veya dayanıklı tüketim mallarını içerir.

Listelerdeki ürünlerin büyük kısmında mükellefiyet imalatçı ve ithalatçılardadır. Taşıtlarda ise tescile tabi sıfır aracı ilk kez satan otomotiv bayileri faturada ÖTV hesaplar.

Faturada ÖTV ve KDV Nasıl Hesaplanır?

ÖTV hesaplarken asıl dikkat edilecek nokta KDV matrahıdır. 3065 sayılı KDV Kanununun 24/b maddesine göre ÖTV, KDV matrahının bir unsurudur. Önce ürün bedeli üzerinden ÖTV hesaplanır; ardından ürün bedeli ile ÖTV tutarı toplanarak KDV matrahı bulunur. KDV bu toplam tutara uygulanır; bu işlem ticarette verginin vergisi olarak bilinir.

ÖTV tutarı bazı ürünlerde nispi (yüzde üzerinden), bazı ürünlerde maktu (litre, kilo veya adet başına sabit TL tutarı) olarak belirlenir.

Örneğin bir beyaz eşya üreticisi bayisine 10.000 TL'lik satış yaptığında hesap şöyle işler:

1. Ürün satış bedeli: 10.000 TL
2. ÖTV oranı (%6,7): 10.000 TL × %6,7 = 670 TL
3. KDV matrahı: 10.000 TL + 670 TL = 10.670 TL
4. KDV (%20): 10.670 TL × %20 = 2.134 TL
5. Fatura genel toplamı: 10.000 TL + 670 TL + 2.134 TL = 12.804 TL

Maktu vergide ise oran yerine sabit tutar girilir. Bir tonluk madeni yağ tesliminde litre başına belirlenen maktu tutar toplam miktarla çarpılır, çıkan ÖTV ürün bedeline eklenerek KDV matrahı oluşturulur.

e-Fatura ve e-Arşiv Üzerinde ÖTV'li Fatura Kesme Adımları

GİB e-Belge standartlarında ÖTV, genel vergi kalemlerinden farklı bir kodla tanımlanır. Faturayı elektronik ortamda düzenlerken Gelir İdaresi Başkanlığı sisteminin belgeyi reddetmemesi için alanların eksiksiz doldurulması şarttır.

Alıcının vergi kimlik numarası girildikten sonra satır alanına satılan malın GTİP veya ürün adı yazılır. Fatura kesme programı üzerinde ürün bedeli belirlendikten sonra vergi türü alanından ilgili ÖTV listesine ait vergi kodu seçilir. Nispi vergilendirmede oran, maktu vergilendirmede birim başına sabit tutar satıra işlenir.

KolayBi'de e-Fatura ya da e-Arşiv keserken satıra ÖTV kodunu ve oranını girdiğinizde, program ÖTV'yi KDV matrahına kendiliğinden ekler. Düzenlenen fatura e-İmza veya mali mühür ile onaylandıktan sonra alıcısına iletilir.

ÖTV'li Faturanın Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır?

ÖTV, faturayı kesen imalatçı ya da ana satıcı için hasılat değil, emaneten tahsil edilip devlete aktarılacak bir vergi yükümlülüğüdür. Tekdüzen Hesap Planında bu tutar gelir tablosu hesaplarına değil, bilançonun kısa vadeli yabancı kaynaklar grubundaki 360 hesabına alacak yazılır.

10.000 TL matrahlı bu satışın satıcıdaki yevmiye kaydı şöyledir:

```text ------------------ / ------------------ 120 ALICILAR 12.804 TL 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 10.000 TL 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR (ÖTV) 670 TL 391 HESAPLANAN KDV 2.134 TL ÖTV'li beyaz eşya satış kaydı ------------------ / ------------------ ```

Satıcı tahsil ettiği 670 TL ÖTV'yi ilgili dönemin ÖTV beyannamesiyle vergi dairesine bildirir ve öder.

Alıcı işletme ise bu ürünü satmak üzere aldıysa, fatura üzerindeki ÖTV'yi KDV gibi indirim konusu yapamaz. Ödenen ÖTV tutarı, doğrudan 153 Ticari Mallar hesabına malın edinim maliyeti olarak eklenir. Şirket aracı olarak binek otomobil satın alan mükellefler ise 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 270. maddesi uyarınca ÖTV ve KDV'yi dilerse 254 Taşıtlar hesabına maliyet olarak yansıtır, dilerse doğrudan gider kaydeder.