Stopajsız Serbest Meslek Makbuzu Nasıl Düzenlenir?

Stopajsız serbest meslek makbuzu hangi durumlarda kesilir? Vergi mükellefi olmayanlara e-SMM düzenleme adımları ve örnek hesaplama KolayBi Blog'da.

Ömer Yılmaz
Ömer YılmazMali Müşavir
Güncellendi: 3 dk okuma
Stopajsız Serbest Meslek Makbuzu Nasıl Düzenlenir?

Hizmet verdiğiniz kişi vergi mükellefi olmayan nihai bir tüketiciyse serbest meslek makbuzunu stopajsız düzenlersiniz. Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesi, vergi tevkifatı yapma yükümlülüğünü şirketlere, kurumlara ve ticari veya serbest meslek kazancı nedeniyle gelir vergisi mükellefi olanlara yükler. Sıradan bir vatandaşa sunduğunuz avukatlık, mimarlık, doktorluk veya yazılım danışmanlığı gibi serbest meslek hizmetlerinde muhtasar beyanname mükellefiyeti bulunmayan alıcı adınıza stopaj kesintisi yapamaz.

Hangi Durumlarda Stopajsız Makbuz Kesilir?

Serbest meslek makbuzunda stopaj, meslek erbabının gelir vergisinden peşin yapılan bir kesintidir. Alıcı bu kesintiyi meslek erbabı adına muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle vergi dairesine yatırır. Şu müşterilere makbuz keserken stopaj eklemezsiniz:

  • Nihai tüketicilere, yani vergi mükellefiyeti bulunmayan şahıslara verilen hizmetlerde stopaj oranı %0 olarak uygulanır.
  • Basit usule tabi mükelleflerin Gelir Vergisi Kanunu 94. maddesi kapsamında tevkifat yükümlülüğü bulunmadığından kesilen makbuzda stopaj hesaplanmaz.
  • Yurt dışındaki müşterilere hizmet ihracı kapsamında sunulan işlerde Türk vergi mevzuatına göre stopaj kesintisi yapılmaz.
  • Vergiden muaf esnafa verilen hizmetlerde alıcının tevkifat sorumluluğu yoktur.

Alıcınız gelir veya kurumlar vergisi mükellefi bir şirket ya da bilanço/işletme esasına göre defter tutan bir gelir vergisi mükellefiyse stopaj kesintisi kanunen zorunludur. Tıpkı iş yeri ödemelerindeki kira stopajı gibi bu kesintiden de doğrudan alıcı sorumludur; bu müşterilere stopajsız makbuz düzenlenemez.

Stopajlı ve Stopajsız Hesaplama Farkı

Müşterinin vergi statüsü, elinize geçecek net tahsilatı doğrudan belirler. Stopaj kesintisi yapılmadığında brüt hizmet bedeline yalnızca Katma Değer Vergisi (KDV) eklenir ve tutarın tamamı müşteriden tahsil edilir.

Diyelim ki bir yazılımcı olarak şahsi web sitesini hazırladığınız vergi mükellefiyeti olmayan bir kişiye 20.000 TL brüt bedelle danışmanlık verdiniz:

  • Brüt Hizmet Tutarı: 20.000 TL
  • Stopaj (%0): 0 TL
  • KDV (%20): 20.000 TL × %20 = 4.000 TL
  • Müşteriden Tahsil Edilecek Toplam Tutar: 20.000 TL + 4.000 TL = 24.000 TL

Müşterinizden 24.000 TL nakit veya havale alırsınız. Dönem beyanında 4.000 TL KDV'yi vergi dairesine ödersiniz; kalan 20.000 TL brüt geliriniz olarak serbest meslek kazancınıza dahil edilir.

Aynı hizmeti bir anonim şirkete verseydiniz hesaplama şöyle değişecekti:

  • Brüt Hizmet Tutarı: 20.000 TL
  • Stopaj (%20): 20.000 TL × %20 = 4.000 TL (Müşteri şirket vergi dairesine yatırır)
  • Net Tutar: 20.000 TL - 4.000 TL = 16.000 TL
  • KDV (%20): 20.000 TL × %20 = 4.000 TL
  • Müşteriden Tahsil Edilecek Tutar: 16.000 TL + 4.000 TL = 20.000 TL

Şirket size 20.000 TL öderken, kestiği 4.000 TL stopajı sizin adınıza muhtasar beyannameyle devlete öder. Yıl sonunda gelir vergisi beyannamenizi verirken bu 4.000 TL'lik peşin ödenen vergiyi hesaplanan gelir verginizden mahsup edersiniz.

Hesap Kalemi

Mükellef Olmayan Şahıs (Stopajsız)

Şirket / Kurum (Stopajlı)

Brüt Ücret

20.000 TL

20.000 TL

Stopaj Oranı (GVK 94)

%0

%20

Stopaj Tutarı

0 TL

4.000 TL

Net Ücret

20.000 TL

16.000 TL

KDV Oranı (KDV Kanunu)

%20

%20

KDV Tutarı

4.000 TL

4.000 TL

Tahsil Edilen Toplam Tutar

24.000 TL

20.000 TL

Stopajsız e-SMM Nasıl Düzenlenir?

509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uyarınca serbest meslek erbabı makbuzlarını elektronik ortamda, yani e-SMM olarak düzenlemek zorundadır. Matbaadan kağıt makbuz bastırma dönemi kapandı. İşe yeni başlayan serbest meslek erbapları, işe başlama tarihini izleyen üçüncü ayın sonuna kadar elektronik serbest meslek makbuzu (e-SMM) uygulamasına geçmekle yükümlüdür.

Makbuzu GİB e-Arşiv Portal üzerinden ya da özel entegratör yazılımları aracılığıyla kesebilirsiniz:

  1. Alıcının T.C. Kimlik Numarasını, adını, soyadını ve adresini girin.
  2. Verilen mesleki hizmetin tanımını ve anlaşılan brüt tutarı belirleyin.
  3. Stopaj oranını %0 yapın veya stopaj satırını silin.
  4. Hizmet türünüze uygun KDV oranını (genel oran %20, eğitim ve sağlık gibi alanlardaki istisnalar için ilgili indirimli oran) ekleyin.
  5. Belgeyi e-İmza veya mali mühür ile onaylayarak müşterinize e-posta veya çıktı yoluyla iletin.

KolayBi'de alıcı tipini "Bireysel" seçtiğinizde stopaj alanı kendiliğinden sıfırlanır; ekstra satır silmekle uğraşmazsınız.

Ücreti tahsil ettiğiniz gün makbuzu kesin; 213 sayılı VUK 236 gereği serbest meslekte tahsilat esastır, parayı almadan makbuz düzenlemeyin.

Sıkça sorulan sorular

01Stopajsız serbest meslek makbuzu kimlere düzenlenir?
Gelir Vergisi Kanunu 94. maddesi uyarınca tevkifat yapma yükümlülüğü olmayan nihai tüketicilere, basit usule tabi mükelleflere, vergiden muaf esnafa ve yurt dışındaki alıcılara stopajsız serbest meslek makbuzu düzenlenir.
02Vergi mükellefi olan bir şirkete stopajsız makbuz kesilebilir mi?
Hayır. Alıcı kurumlar vergisi veya gelir vergisi mükellefi bir ticari işletme ise serbest meslek makbuzunda %20 stopaj kesintisi yapılması kanunen zorunludur.
03Stopajsız e-SMM'de KDV ödenir mi?
Evet. Stopajın olmaması KDV muafiyeti anlamına gelmez. Hizmet KDV istisnası kapsamında değilse genel oran olan %20 (veya hizmetin tabi olduğu indirimli oran) hesaplanır ve meslek erbabı tarafından beyan edilerek ödenir.
04Serbest meslek makbuzu hizmetten önce kesilebilir mi?
Serbest meslek faaliyetinde vergiyi doğuran olay kural olarak tahsilata bağlıdır. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu 236. maddesine göre ücret tahsil edildiği anda makbuzun düzenlenmesi gerekir.

Yanıt almak istediğiniz diğer sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Ömer Yılmaz
YazarÖmer Yılmaz

Ömer Yılmaz, KolayBi Blog için mali müşavir olarak işletmelere yönelik rehberler yazıyor.

İlgili yazılar

Muhasebe kategorisinden diğer rehberler.

Tüm Yazılar

İşinizi KolayBi’yle kolaylaştırın

40.000'den fazla KOBİ'nin yaptığı gibi ön muhasebenizi ve e-Faturanızı tek ekrandan yönetin. 14 gün boyunca tüm özellikleri ücretsiz deneyin.

14 Gün Ücretsiz Deneyin
Kredi kartı istenmez, deneme sonunda otomatik ödeme alınmaz.