İstisna Fatura Nedir? KDV'siz Fatura Nasıl Kesilir?

Kanunen KDV hesaplanmayan teslim ve hizmetlerde, faturanın Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) sisteminde KDV oranı sıfır (%0) ve özel muafiyet kodu seçilerek kesilmesine istisna fatura denir.

Normal satış faturasında hesaplanan vergi doğrudan alıcıdan tahsil edilir. İstisna faturasında ise vergi tutarı sıfırdır; bedel alıcıya vergisiz yansıtılır. Yurt dışına mal veya yazılım satan bir ihracatçıdan yatırım teşvik belgeli makine teslim eden imalatçıya kadar birçok işletme satışlarını bu fatura tipiyle belgeler.

İstisna faturayı ihraç kayıtlı fatura türüyle karıştırmamak gerekir. İhraç kayıtlı faturada satıcı KDV'yi hesaplar ancak alıcıdan tahsil etmeyip tecil-terkin mekanizmasıyla beyan eder. İstisna faturasında ise faturanın kendisinde doğrudan KDV hesaplanmaz.

İstisna Fatura Neden Kesilir?

Yurt dışına mal ya da hizmet satarken faturaya vergi eklenmez. İhracatçı, uluslararası piyasada KDV yükü taşımadan rekabet eder. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, yerli üretimi ve döviz kazandırıcı faaliyetleri desteklemek için belirli işlemleri vergiden muaf tutar.

Vergi muafiyeti yalnızca sınır ötesi ticaretle sınırlı değildir. Tersanelerde gemi inşası, uluslararası taşımacılık, petrol arama faaliyetleri, yabancı elçiliklere yapılan diplomatik teslimler ve savunma sanayi tedarikleri de kanunun tanıdığı istisnalar arasındadır.

Tam İstisna ve Kısmi İstisna Arasındaki Fark

KDV Kanunu istisnaları iki ana grupta toplar. Tam istisna (KDV Kanunu md. 11, 13, 14 ve 15); mal ihracatı, hizmet ihracatı, deniz ve hava taşıtlarının imalatı ile Yatırım Teşvik Belgesi kapsamındaki makine teslimlerini kapsar. Bu teslimlerde faturadaki KDV oranı sıfırdır. İşi yaparken ödediğiniz ve indiremediğiniz KDV tutarını KDV1 beyannamesinde gösterip vergi dairesinden nakden veya mahsuben iade alırsınız.

Kısmi istisna (KDV Kanunu md. 16 ve 17) ise finansman, sağlık, eğitim veya serbest bölge içi bazı hizmet teslimlerinde devreye girer. Faturada yine vergi hesaplanmaz. Tam istisnadan farklı olarak, bu iş için yüklendiğiniz KDV'yi devletten nakit ya da mahsup yoluyla geri alamazsınız; ödediğiniz vergi doğrudan gidere yazılır veya maliyete eklenir.

Hangi İşlemlerde Hangi İstisna Kodu Kullanılır?

İstisna faturasında GİB'in belirlediği 3 haneli muafiyet kodunun seçilmesi zorunludur. Yanlış kod seçimi KDV beyannamesinde sistem hatası verir.

Gümrük beyannamesiyle yurt dışına fiziki ürün gönderirken 301 (Mal İhracatı) kodu seçilir (KDVK md. 11/1-a). Türkiye'den yurt dışındaki bir müşteriye uzaktan verilen yazılım, tasarım, mimarlık veya çağrı merkezi gibi işlerde ise 302 (Hizmet İhracatı) kodu kullanılır.

Yatırım Teşvik Belgesi sahibi bir üreticiye makine satarken 351 (Yatırım Teşvik Kapsamında Makine ve Teçhizat Teslimi) kodu uygulanır (KDVK md. 13/d). Transit taşımacılık ve Türkiye ile yabancı ülkeler arasındaki navlun işlemlerinde 311 (Uluslararası Taşımacılık), serbest bölgede faaliyet gösteren işletmelere verilen işçilik ve fason işlerde ise 314 (KDVK md. 17/4-ı) muafiyet kodu faturaya yazılır.

e-Fatura ve e-Arşivde İstisna Faturası Nasıl Kesilir?

GİB portalında istisna faturası şu adımlarla kesilir:

1. Fatura tipi alanından "SATIŞ" yerine "İSTİSNA" seçeneğini işaretleyin.
2. Alıcı yurt dışındaysa vergi kimlik numarası (VKN) kutusuna 10 adet 2 ("2222222222") yazın; unvan, ülke ve şehir alanlarını doldurun. Alıcı yurt içi mükellefse kendi vergi numarasını girin.
3. Sattığınız ürün ya da hizmet satırını ekleyin; birim fiyatı ve miktarı yazın.
4. KDV oranını %0 yapın.
5. Açılan muafiyet sebebi kutusundan işleminize uyan 3 haneli istisna kodunu seçin.
6. Açıklama kutusuna dayanak kanun maddesini, varsa gümrük beyannamesi tescil numarasını veya teşvik belgesi tarih ve sayısını ekleyin.
7. Belgeyi e-İmza veya mali mühürle onaylayıp alıcıya iletin.

KolayBi'de istisna faturası keserken fatura tipini "İstisna" olarak seçtiğinizde satırdaki KDV oranı otomatik olarak sıfırlanır ve listelenen muafiyet kodları arasından seçim yapabilirsiniz.

Örnek İstisna Faturası Düzenleme

Berlin'deki bir yazılım şirketine Türkiye'den uzaktan kodlama hizmeti veren bir şirketin kestiği fatura tablosu:

Hizmetten yurt dışında faydalanıldığı için faturaya KDV eklenmez. Satıcı faturayı 150.000 TL düzenler; proje süresince satın aldığı ekipman veya sunucu giderleri için ödediği KDV'yi tam istisna kapsamında vergi dairesinden iade talep edebilir.

İstisna Faturası Keserken Dikkat Edilmesi Gereken Hatalar

Destek ekiplerimize iletilen sorunların başında fatura tipinin "Satış" bırakılıp KDV satırının sıfır yazılması gelir. GİB portalı bu faturayı kabul etmez; önce belge tipinin "İstisna" yapılması gerekir.

Sık yapılan bir diğer hata hizmet ihracatında ortaya çıkar. Yurt dışına yazılım ya da danışmanlık faturası keserken hizmet ihracatı kodu (302) yerine mal ihracatı kodu (301) seçilirse vergi dairesi gümrük beyannamesi intaç tarihi arar. Sistem beyanname bulamadığı için KDV iade talebini onaylamaz.

Kısmi istisna kapsamında olan bir işlemi tam istisna gibi gösterip KDV iadesi talep etmek ağır yaptırımlara yol açar. Haksız alınan iade gecikme faiziyle tahsil edilir. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 344. maddesi gereğince ziyaa uğratılan vergi için 1 kat vergi ziyaı cezası kesilir. İstisna şartlarını taşımayan faturanın eksik veya hatalı düzenlenmesi durumunda ise VUK 353. madde uyarınca özel usulsüzlük cezası kesilir.