Fatura Nedir? Fatura Türleri Nelerdir?

Bu yazımızda “Fatura nedir? Fatura türleri nelerdir?” kavramlarını detaylıca inceleyeceğiz.

Fatura Nedir?

Fatura, verilen hizmet veya yapılan iş karşılığında müşterinin ödemesi gereken tutarı gösteren ve zorunlu olarak düzenlenmesi gereken belgeye denir. 

Fatura Türleri Nelerdir?

Fatura türleri yapılacak olan alım satıma, işlem yapılan kuruma göre değişebilir.

Fatura türlerini işlem amacına, vergilendirmeye, ödeme zamanına ve gönderim yöntemine bağlı olarak gruplayabiliriz.

İşlem amacına bağlı fatura türleri şunlardır:

Satış Faturası

Satış faturası, satılan bir mal veya hizmetin karşılığında düzenlenen fatura türüdür. Bu sayede yapılan satış belgelenerek yasallaştırılmış olur.

Satış Faturasında Bulunması Gereken Bilgiler

  • Faturanın seri ve sıra numarası
  • Faturanın düzenlenme tarihi
  • Firma ticari unvanı
  • Firma adresi
  • Firmanın bağlı olduğu vergi dairesi ve numarası
  • Müşterinin adı, ticaret unvanı, adresi varsa vergi dairesi ve hesap numarası
  • Hizmet veya ürünün adı, miktarı, fiyatı ve tutarı
  • Satılan hizmetin veya ürünün teslim tarihi ve irsaliye numarası

İrsaliyeli Fatura

Satış faturası ve sevk irsaliyesi değeri taşıyan belgeye İrsaliyeli Fatura denir.

İrsaliyeli Faturada Bulunması Gereken Bilgiler

  • İrsaliyeli Fatura ibaresi
  • İrsaliyeli fatura düzenleyenin adı, ticari unvanı, iş adresi, bağlı olduğu vergi dairesi ve hesap numarası
  • Malın/hizmetin cinsi, miktarı, fiyatı ve tutarı
  • Malın/hizmetin nereye ve kime gönderildiği; müşterinin adı, ticari unvanı, adresi, vergi dairesi ve hesap numarası
  • İrsaliyeli faturanın seri ve sıra numarası
  • İrsaliyeli faturanın düzenlenme tarihi ve saati
  • İrsaliyeli faturayı düzenleyenin imzası 

Proforma Fatura

Proforma fatura, alıcıya düzenlenecek olan faturanın mali yükümlülüğü bulunmayan ön faturasıdır, teklif faturası da denilebilir.

Proforma Faturada Bulunması Gereken Bilgiler

  • Proforma Fatura ibaresi
  • Faturanın tarihi
  • Mal veya hizmet cinsi
  • Mal veya hizmetin birim fiyatı, miktarı, tutarı
  • Satıcının ve alıcının ismi, unvanı, adresleri
  • Ödeme şekli
  • Düzenleyenin imzası 
  • Malların ağırlığı, ebatları, miktarı
  • Sevkiyatın şekli
  • Teslim şekli

İade Faturası

İade faturası, alıcının satın aldığı malı iade etmesi durumunda düzenlenen yasal bir belgedir.

İade Faturasında Bulunması Gereken Bilgiler

  • ‘İade Faturasıdır’ ibaresi
  • Satış faturasındaki seri numarası ve tarihi
  • İade edilen malın miktarı, birim bedeli ve toplam bedeli

Vergilendirmeye bağlı fatura çeşidini tevkifatlı fatura, ÖİV’li fatura, ÖTV’li fatura ve stopajlı fatura oluşturur.

Vergilendirmeye bağlı fatura türleri şunlardır:

Tevkifatlı Fatura

Tevkifatlı fatura, faturaya işlenen KDV’nin alıcı ve satıcı arasında bölüştürülerek ikisinden de alınan fatura türüdür.

Tevkifat faturası düzenlenen kuruluşlar:

  • Özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar
  • Kamu iktisadi teşebbüsleri
  • Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları
  • Döner sermayeli kuruluşlar
  • Kanunla kurulan veya tüzel kişiliği haiz emekli ve yardım sandıkları
  • Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler, köyler ve teşkil ettikleri birlikler
  • Organize sanayi bölgeleri ile menkul kıymetler, vadeli işlemler borsaları dahil tüm borsalar
  • Bankalar ve özel finans kurumları

Tevkifat yapılabilecek bazı hizmetler: 

  • Yapım işleri ve bu işlere ilişkin mühendislik-mimarlık hizmetleri
  • Temizlik, bahçe ve çevre bakım hizmetleri
  • Özel güvenlik hizmetleri
  • Makine, teçhizat, demirbaş ve taşıtlara ait tamirat
  • Bakım ve onarım hizmetleri
  • Yemek servisi
  • Danışmanlık ve denetim hizmetleri
  • Yapı denetim hizmetleri

ÖTV’li Fatura

Özel Tüketim Vergisi Kanununun 15. maddesi hükmü uyarınca, vergiye tabi işlemlere ait ÖTV, düzenlenecek fatura veya benzeri belgelerde ayrıca gösterilir.

ÖİV’li Fatura

Mobil bilişim hizmetlerine uygulanan vergi ÖİV (Özel İletişim Vergisi)‘dir. GSM operatörlerinin kestikleri faturalar üzerine yansıyan vergi özel iletişim vergisidir.

Stopajlı Fatura

Stopaj, hasılatın ilgililere ödenmesi aşamasında kaynakta kesilen ve o ilgili adına vergi dairesine yatırılan bir vergidir. 

Stopaj vergisinin amacı vergilerin tahsilinin kolaylaştırılması ve düşük tutarlı matrahların da vergilendirilmesinin yapılmasıdır.

Hangi Ödemelerde Stopaj Kesilmesi Gerekir?

  • Serbest meslek ödemeleri
  • Gider pusulası
  • Personele yapılan ücret ödemesi
  • Kira ödemesi
  • Kar payları

Ödeme zamanına bağlı fatura türleri şunlardır:

Açık Fatura

Açık fatura, mal veya hizmet tesliminde müşterinin, mal veya hizmet bedelini faturanın düzenlendiği anda ödemeyip, sonradan ödeyecek olması durumunda düzenlenen fatura türüdür.

Açık fatura düzenlenirken satıcı kaşe ve imzayı faturanın üst kısmına basar.

Kapalı Fatura

Kapalı fatura, mal veya hizmet tesliminde müşterinin, mal veya hizmet bedelini, faturanın düzenlendiği anda ödemesi durumunda düzenlenen faturadır.

Kapalı fatura düzenlenirken satıcı kaşe ve imzayı faturanın alt kısmına basar.

Gönderim yöntemine bağlı fatura türleri şunlardır:

Basılı Fatura

Faturanın matbaada basılmış halidir. Matbu fatura olarak da bilinir.

Dijital Fatura

Faturanın dijital ortamda düzenlenip oluşturulması halidir. Basılı fatura ile aynı hukuki niteliktedir.

e-Arşiv Fatura

e-Arşiv, GİB(Gelir İdaresi Başkanlığı) tarafından belirlenen standartlara uygun olarak faturanın elektronik ortamda düzenlenmesi, korunması ve raporlanmasını kapsar.

e-Arşiv fatura, elektronik fatura uygulaması kapsamı dışında kalan kurum ve kişi arasındaki kağıt fatura işlemleri ve saklanmasının elektronik ortamda yapıldığı fatura türüdür.

e-Fatura

Faturanın elektronik ortamda düzenlenmiş halidir. Alıcıya elektronik ortamda iletilir.

e-Fatura, GİB tarafından yönetilir. e-Fatura uygulamasının amaçlarından birisi, alıcı ile satıcı arasında karşılıklı güvenin oluşması, zaman ve maliyet tasarrufunun sağlanmasıdır.

e-Fatura uygulamasını kullanan mükellefler, artık kağıt fatura kesme, faturanın kaybolması, teslimatı gibi zaman ve maliyet kaybı yaratan unsurları engellemiş olurlar.

Elektronik fatura oluştururken iki farklı senaryo kullanılabilir:

  • Temel Fatura
  • Ticari Fatura

Temel fatura senaryosu, sadece e-faturanın gönderen sistemden alıcı sisteme ulaşma durumunu ele alan senaryodur. Bu senaryoda kurum kendisine gönderilen e-faturada zorunlu alan eksikliği, veri bozulması gibi teknik sorun yoksa e-faturayı kabul etmek zorundadır.

Ticari fatura senaryosu, temel fatura senaryosu’na ek olarak Posta Kutusu gelen faturayı kabul, ret veya iade etme hakkına sahiptir. Başka bir deyişle, e-fatura uygulaması, kurumdan, kendisine gönderilen e-faturayı kabul edip etmeyeceğini bildirmesini beklemektedir. Kabul, ret veya iade bildirimi yeni bir e-fatura gönderilmesinde olduğu gibi imzalanarak iletilmeli ve arşivlenmelidir.

İlginizi Çekebilecek Diğer İçerikler;

Ücretsiz kullanmaya başlayın!

En iyi ön muhasebe programını ilk 14 gün ücretsiz kullanın! Sonrasında avantajlı KolayBi’ üyelikleriyle işletmenizi büyütmeye devam edin.